Beurscrashes en herstel: wat de geschiedenis laat zien

Een beurscrash is een snelle, flinke daling van de aandelenkoersen. Ze horen bij beleggen: de grote beurzen zijn in de afgelopen decennia meerdere keren 30 tot 60% gedaald. Soms was het verlies binnen maanden weer goedgemaakt, soms duurde het meer dan tien jaar. In dit artikel zie je de belangrijkste crashes op een rij en wat beginnende beleggers daaruit kunnen leren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.

Correctie, berenmarkt, crash: wat is wat?

Er zijn een paar woorden die je vaak hoort:

• Correctie: een daling van ongeveer 10% of meer vanaf een top.
• Berenmarkt: een daling van ongeveer 20% of meer, vaak over een langere periode.
• Crash: een heel snelle, scherpe daling, vaak in dagen of weken.

Dit zijn veelgebruikte afspraken, geen officiële definities. Het tegenovergestelde van een berenmarkt is een stijgende markt.

De grote crashes op een rij

Bronnen: Nippon.com, NOS, KEYT/Stacker op basis van historische koersdata. Het gaat om koersindexen, dus zonder dividend. Met herbelegd dividend was het herstel steeds iets sneller. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.

Japan: 34 jaar wachten

Eind jaren tachtig stegen Japanse aandelen en vastgoed tot recordhoogte. Op 29 december 1989 sloot de Nikkei 225-index op 38.915,87 punten. Daarna knapte de zeepbel. Het duurde tot 22 februari 2024 voordat de index hoger sloot, op 39.098,68 punten. Dat is 34 jaar en 2 maanden, aldus Nippon.com.

Dit is het belangrijkste voorbeeld van wat er kan gebeuren als je alles in één land belegt, op een moment dat de verwachtingen extreem hoog zijn. Een belegger die eind 1989 alleen Japanse aandelen had, zag zijn koersindex decennialang onder water staan. Daarom hechten veel beleggers aan wereldwijde spreiding; lees meer in spreiding.

De dotcom-crash: tech-zeepbel en Amsterdam

Eind jaren negentig waren internet- en telecombedrijven het nieuwe goud. In maart 2000 bereikte de S&P 500 een top van 1.527,46 punten. Tot oktober 2002 daalde de index 49,1%. Pas op 30 mei 2007, ruim zeven jaar na de top, stond de index weer op het oude niveau. De technologiebeurs Nasdaq had zelfs tot 2015 nodig om zijn top van 2000 te herwinnen.

In Amsterdam was het nog heftiger. De AEX sloot op 4 september 2000 op 701,56 punten. In maart 2003 stond de index op ongeveer 218 punten, een daling van ongeveer 69%. Volgens de NOS sloot de AEX pas op 1 april 2021 hoger, op 708,43 punten. Dat is ruim twintig jaar later. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.

De kredietcrisis van 2007 tot 2009

Kort nadat de S&P 500 zich had hersteld, volgde de kredietcrisis. Banken kwamen in de problemen door slechte hypotheekleningen. Van 9 oktober 2007 tot 9 maart 2009 daalde de S&P 500 56,8%. De MSCI World daalde in dezelfde periode, gemeten in dollars, 57,46% van top tot dal. Het oude record van de S&P 500 werd pas in maart 2013 weer gehaald.

Wie in maart 2000 had ingelegd in de S&P 500, stond op koersbasis dus pas in 2013 blijvend boven zijn instapniveau: dertien jaar later. Gemeten in euro's daalde de MSCI World tussen eind augustus 2000 en maart 2009 op het diepste punt 57,71%, inclusief bruto dividend.

Corona in 2020: snelste daling, snel herstel

In februari en maart 2020 sloeg de coronapandemie toe. De S&P 500 daalde in 33 dagen 33,9%, van 19 februari tot 23 maart. Het was een van de snelste dalingen in de geschiedenis. Het herstel was ook snel: binnen ongeveer vijf maanden stond de index weer op het oude niveau. Overheden en centrale banken grepen in met enorme steunpakketten.

2022: rente en inflatie

In 2022 stegen inflatie en rente snel. Aandelen daalden, maar ook veel obligaties, waardoor spreiding over die twee minder hielp dan gewoonlijk. De S&P 500 daalde van 3 januari tot 12 oktober 2022 25,4%. De MSCI World verloor in 2022 gemeten in euro's 12,78%. In dollars was het verlies groter, 17,73%: de sterkere dollar dempte het verlies voor beleggers die in euro's rekenen. Op 19 januari 2024 zette de S&P 500 een nieuw record.

In het voorjaar van 2025 volgde nog een daling van meer dan 15%, die volgens de bron binnen ongeveer 89 handelsdagen was hersteld. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.

Wat bepaalt hoe lang herstel duurt?

Er zijn een paar patronen te zien, maar geen vaste regels:

• Waardering vooraf. Na een zeepbel, zoals Japan in 1989 en de techbeurs in 2000, duurde herstel het langst. De koersen moesten eerst terug naar realistische niveaus.
• Soort crisis. Een schok van buitenaf, zoals corona, herstelde in deze voorbeelden sneller dan een crisis in het financiële systeem zelf.
• Beleid. Rentes, overheidssteun en ingrijpen door centrale banken speelden telkens een rol.
• Dividend. Koersindexen tellen dividend niet mee. Wie dividend ontving en herbelegde, stond eerder weer boven water.

Wat beginnende beleggers hiervan kunnen leren

1. Brede spreiding beperkte de schade

Wie alleen in Japan zat, of alleen in Nederlandse of technologieaandelen, wachtte veel langer dan wie wereldwijd was gespreid. Lees spreiding.

2. Geld dat je binnenkort nodig hebt, is kwetsbaar

Het grootste gevaar van een crash is dat je moet verkopen op het dieptepunt. Een noodbuffer voorkomt dat. Een daling vlak voordat je het geld nodig hebt, weegt bovendien extra zwaar; dit heet volgorderisico.

3. Geleend geld en hefboom vergroten de schade

Met een hefboom of geleend geld kan een daling je dwingen te verkopen, of je kunt meer verliezen dan je inlegde. Lees hefboomproducten.

4. Timing werkte zelden

De beste beursdagen vielen vaak midden in de crashes. Wie verkocht, miste ze vaak. Lees waarom de markt timen zo lastig is.

5. Vangnetten beschermen niet tegen koersverlies

De AFM benadrukt dat het depositogarantiestelsel en het beleggerscompensatiestelsel geen bescherming bieden tegen koersdalingen en andere beleggingsverliezen. Die vangnetten helpen alleen als een bank of beleggingsonderneming failliet gaat.

Een plan voor de volgende crash

De volgende grote daling komt er vroeg of laat, alleen weet niemand wanneer. Veel beleggers schrijven daarom vooraf op wat ze doen: doorgaan met hun maandelijkse inleg, niet verkopen tenzij ze het geld echt nodig hebben, en hun verdeling hooguit eens per jaar bijstellen. Lees meer over de afweging in risico en rendement.

Wil je zien wat jaren lang doorgaan met inleggen kan opleveren bij een aangenomen rendement? Gebruik de rente-op-rente-calculator. Twijfel je of je een crash aankunt, doe dan de quiz Hoe financieel fit ben jij?. Het complete overzicht vind je in de gids beleggen voor beginners.