Geld in elke levensfase: van studie tot pensioen

Geld speelt in elke fase van je leven een andere rol. Als student draait het om studiefinanciering en een bijbaan. Ga je samenwonen, dan gaat het om afspraken. Met kinderen komen kinderbijslag en opvang erbij, en rond je pensioen verandert je inkomen opnieuw. Deze gids geeft per fase een overzicht van de belangrijkste regels en bedragen van 2026, met links naar de uitgebreide artikelen.

Waarom levensfases ertoe doen

De grootste financiële verrassingen komen zelden uit het niets. Ze komen bij overgangen: je stopt met studeren en moet je studieschuld gaan aflossen, je gaat samenwonen en verliest of krijgt recht op toeslagen, je krijgt een kind en gaat minder werken, of je gaat met pensioen en je inkomen daalt.

Bij zo'n overgang veranderen vaak drie dingen tegelijk:

• Je inkomen: hoger, lager of onregelmatiger.
• Je vaste lasten: huur, opvang, zorgverzekering, verzekeringen.
• Je rechten: toeslagen, regelingen en belastingvoordelen hangen vaak af van je huishouden en je leeftijd.

Neem Kees en Ingrid. Toen hun eerste kind werd geboren, ging Ingrid vier dagen werken in plaats van vijf. Hun netto inkomen daalde, terwijl de kosten voor opvang en boodschappen stegen. Tegelijk kregen ze kinderbijslag en kinderopvangtoeslag. Pas toen ze alles naast elkaar zetten, zagen ze dat er per maand ruim € 300 minder overbleef dan ze dachten. Door dat op tijd te zien, konden ze hun spaarbedrag aanpassen in plaats van rood te gaan staan.

Een goede gewoonte is om bij elke grote verandering je budget opnieuw te maken. Met de budgetplanner zie je in een paar minuten waar je staat. En check of je noodbuffer nog past bij je nieuwe vaste lasten.

Studeren: je eerste eigen geld

Voor veel jongeren is studeren de eerste keer dat ze zelf een budget beheren. Studiefinanciering van DUO bestaat in het hoger onderwijs uit een basisbeurs, een aanvullende beurs die afhangt van het inkomen van je ouders, een rentedragende lening en collegegeldkrediet.

Van september tot en met december 2026 zijn de maximale bedragen voor hbo en universiteit:

De beurs is een prestatiebeurs: hij wordt pas een gift als je binnen 10 jaar je diploma haalt. Wat je leent, betaal je later terug. De rente op studieleningen is in 2026 2,33% voor wie onder de terugbetalingsregels van 35 jaar valt. Voor 2027 heeft DUO dat vastgesteld op 2,70%.

Je mag sinds 2020 onbeperkt bijverdienen naast je studiefinanciering. In studeren en geld lees je hoe je een studentenbudget opstelt en hoe je slim omgaat met lenen. Over het terugbetalen gaat studieschuld aflossen.

Je eerste baan

Met je eerste salaris verandert er veel. Je krijgt een loonstrook, je bouwt vaak pensioen op via je werkgever en je studieschuld komt eraan. Dit is een goed moment om drie gewoontes op te bouwen: een vast bedrag sparen zodra je salaris binnenkomt, een buffer opbouwen en je vaste lasten laag houden, ook als je meer gaat verdienen.

Een paar dingen die bij je eerste baan horen:

• Zorgverzekering: vanaf je 18e betaal je zelf een zorgverzekering. Met een laag inkomen kun je zorgtoeslag krijgen. Gaat je inkomen omhoog, geef dat dan op tijd door, anders moet je later terugbetalen.
• Pensioen: kijk in je arbeidsvoorwaarden of je via je werkgever pensioen opbouwt. Dat is een belangrijk, vaak onderschat deel van je beloning.
• Studieschuld: de terugbetaling begint niet meteen na je studie, maar het is slim om alvast te weten wat het maandbedrag wordt.
• Leefstijl: een hoger inkomen verleidt tot hogere vaste lasten. Wie de eerste jaren een deel van elke loonsverhoging opzij zet, bouwt snel een stevige basis op.

Een voorbeeld: Mo verdient na zijn studie € 2.600 netto per maand. Hij woont nog een jaar op een studentenkamer van € 550. Door € 600 per maand automatisch te sparen, heeft hij na een jaar € 7.200 opzij gezet: een buffer plus een begin voor de kosten van een huurhuis of koophuis.

Lees meer in werk en inkomen en sparen en een noodbuffer.

Samenwonen of trouwen

Ga je samenwonen, dan ga je ook financieel iets samen doen. Hoe je dat regelt, verschilt per stel. Sommigen gooien alles op één hoop, anderen houden alles gescheiden, en veel stellen kiezen iets daartussen: een gezamenlijke rekening voor vaste lasten en ieder een eigen rekening.

Juridisch maakt het veel uit

• Getrouwd of geregistreerd partnerschap: sinds 1 januari 2018 trouw je standaard in beperkte gemeenschap van goederen. Wat je voor het huwelijk had, blijft van jou, net als erfenissen en schenkingen. Wil je andere afspraken, dan kan dat met huwelijkse voorwaarden.
• Samenwonen zonder contract: de wet regelt bijna niets voor jullie samen. Bij overlijden erft je partner zonder testament niets.
• Samenwonen met een samenlevingscontract: hierin leg je afspraken vast over kosten, bezittingen en wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan. Laat je het vastleggen bij een notaris, dan kan dat ook gevolgen hebben voor fiscaal partnerschap en de erfbelasting.

Samenwonen heeft ook gevolgen voor toeslagen. Woon je samen, dan word je meestal elkaars toeslagpartner en tellen jullie inkomens samen. Dat kan betekenen dat je minder of geen zorgtoeslag of huurtoeslag meer krijgt.

Meer hierover, met een rekenvoorbeeld voor het verdelen van kosten naar inkomen, lees je in samenwonen en geld. Ga je samen een huis kopen, lees dan ook wonen en geld.

Kinderen krijgen

Een kind brengt extra kosten mee, van luiers tot kinderopvang en later sportclubs en een telefoon. Tegelijk zijn er regelingen die een deel van die kosten opvangen.

De belangrijkste regelingen in 2026

• Kinderbijslag: een vast bedrag per kind per kwartaal, uitbetaald door de Sociale Verzekeringsbank. Je inkomen speelt geen rol. Vanaf 1 juli 2026 is het € 298,40 voor kinderen tot 6 jaar, € 362,35 van 6 tot 12 jaar en € 426,29 van 12 tot 18 jaar per kwartaal.
• Kindgebonden budget: een inkomensafhankelijke bijdrage van de Belastingdienst. Je vermogen mag op 1 januari 2026 niet hoger zijn dan € 146.011, of € 184.633 met een toeslagpartner.
• Kinderopvangtoeslag: een tegemoetkoming in de kosten van formele kinderopvang, als beide ouders werken of studeren.
• Inkomensafhankelijke combinatiekorting: een korting op je belasting voor werkende ouders met jonge kinderen, onder voorwaarden.

Veel ouders gaan na de geboorte minder werken. Dat heeft niet alleen effect op je inkomen nu, maar ook op je pensioenopbouw later. Reken het dus goed door. In kinderen en geld lees je wat een kind ongeveer kost, welke regelingen er zijn en hoe je samen een keuze maakt over werken en zorgen.

Scheiden of uit elkaar gaan

Uit elkaar gaan is emotioneel zwaar en financieel ingewikkeld. Er moet worden besloten wat er met het huis gebeurt, hoe bezittingen en schulden worden verdeeld, en of er alimentatie wordt betaald. Ook toeslagen, de hypotheek en het pensioen veranderen.

Een paar algemene aandachtspunten:

• Maak een overzicht van alle bezittingen, schulden en vaste lasten.
• Vraag bij je pensioenuitvoerder na hoe het opgebouwde pensioen wordt verdeeld.
• Geef wijzigingen in je huishouden door aan de Belastingdienst voor toeslagen.
• Houd rekening met dubbele woonlasten in de overgangsperiode, bijvoorbeeld als één van jullie tijdelijk huurt terwijl het koophuis nog niet is verkocht.
• Spreek af wie welke gezamenlijke rekeningen en abonnementen overneemt of opzegt.
• Het Juridisch Loket geeft gratis juridische informatie. Een mediator, advocaat of notaris kan helpen met afspraken.

Op weg naar je pensioen

Rond je 55e wordt pensioen voor veel mensen concreet. Je bouwt in Nederland pensioen op in drie lagen: de AOW van de overheid, het pensioen via je werkgever en wat je zelf regelt, zoals lijfrente.

De AOW-leeftijd is in 2026 en 2027 67 jaar. Van 2028 tot en met 2032 wordt hij 67 jaar en 3 maanden. Dat ligt vast; de AOW-leeftijd wordt telkens vijf jaar vooruit bepaald.

Wie met pensioen gaat, krijgt vaak minder inkomen dan tijdens het werkende leven. Of dat een probleem is, hangt af van je uitgaven. Met de pensioengat-indicatie zie je of er straks een gat zit tussen je verwachte pensioen en wat je nodig hebt. Op mijnpensioenoverzicht.nl staat wat je tot nu toe hebt opgebouwd.

De AOW is een basispensioen. Vanaf 1 juli 2026 is het bruto bedrag € 1.662,16 per maand voor een alleenstaande en € 1.139,39 per persoon voor wie samenwoont of getrouwd is, exclusief vakantiegeld. Voor de meeste mensen is dat niet genoeg om hun huidige levensstijl voort te zetten. Daarom is het pensioen via je werkgever zo belangrijk. Werk je als zzp'er, dan bouw je dat niet automatisch op en moet je zelf iets regelen. Lees meer in pensioen als zzp'er.

Pensioenfondsen stappen in deze jaren over naar het nieuwe pensioenstelsel. Daardoor kan je pensioen in de toekomst meer meebewegen met de economie. Hoe dat werkt, lees je in de nieuwe pensioenregels.

Een checklist voor de jaren voor je pensioen staat in met pensioen gaan. Hoe het pensioenstelsel in elkaar zit, lees je in onze gids pensioen.

Erven en schenken

Vroeg of laat krijgt bijna iedereen te maken met een erfenis, en veel ouders willen hun kinderen al bij leven helpen. De belangrijkste bedragen voor 2026:

De schenkvrijstelling voor de eigen woning bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer. Over het deel van een erfenis boven de vrijstelling betaal je erfbelasting.

In erven en schenken lees je hoe de wettelijke verdeling werkt, wat een testament verandert en hoe je zelf uitrekent hoeveel belasting er betaald moet worden.

Zorgen voor je ouders

Rond je 50e of 60e krijgen veel mensen te maken met ouders die hulp nodig hebben. Mantelzorg kost tijd, en soms ook geld: reiskosten, minder werken of het overnemen van administratie. Een paar aandachtspunten:

• Administratie: kan je ouder zijn eigen geldzaken niet meer overzien, dan kan een levenstestament of volmacht helpen. Dat leg je vast bij de notaris, het liefst op tijd.
• Werk: veel werkgevers en cao's hebben regelingen voor zorgverlof. Vraag ernaar voordat je zelf minder gaat werken.
• Ondersteuning: gemeenten bieden mantelzorgondersteuning en soms een waardering. Vraag bij je gemeente wat er mogelijk is.

Verzekeringen per levensfase

Welke verzekeringen nuttig zijn, verandert met je situatie. Dit is een algemeen overzicht, geen advies voor jouw situatie:

Een veelgebruikte vuistregel is: verzeker wat je zelf niet kunt betalen, en houd voor kleinere tegenvallers een buffer aan. Zo betaal je geen premie voor schades die je ook zelf had kunnen opvangen.

Wat elke fase gemeen heeft

Hoe verschillend de fases ook zijn, een paar principes werken altijd:

1. Maak een budget. Weet wat er binnenkomt en wat eruit gaat. Lees budgetteren.
2. Houd een buffer aan. Een buffer maakt overgangen minder spannend. Zie hoeveel noodbuffer heb je nodig.
3. Leg afspraken vast. Met je partner, je ouders of je kinderen. Wat op papier staat, voorkomt later discussie.
4. Check je rechten. Toeslagen en regelingen veranderen met je situatie. Lees toeslagen uitgelegd.
5. Haal hulp als het nodig is. Bij geldzorgen kun je bij je gemeente terecht. Zie hulp bij geldzorgen.

Verder lezen per onderwerp

• Studeren en geld: studiefinanciering, bijbaan en budget
• Samenwonen en geld: afspraken die ruzie voorkomen
• Kinderen en geld: kosten, kinderbijslag en toeslagen
• Met pensioen gaan: de financiële checklist
• Erven en schenken: de basis

Deze gids geeft algemene uitleg en is geen persoonlijk financieel of juridisch advies. De bedragen gelden voor 2026 en kunnen veranderen. Voor persoonlijke keuzes kun je terecht bij een erkend financieel adviseur met een AFM-vergunning, en voor testamenten, samenlevingscontracten en huwelijkse voorwaarden bij een notaris.