256 begrippen
Begrippen van A tot Z
Geldtaal zonder vakjargon. Elk begrip met een korte uitleg, een voorbeeld uit het dagelijks leven en links naar artikelen.
A
- AandeelEen bewijs dat je mede-eigenaar bent van een bedrijf, met recht op een deel van de winst en vaak stemrecht.
- AandelenindexEen graadmeter die laat zien hoe een vaste groep aandelen het samen doet, zoals de AEX of de MSCI World.
- Aanmerkelijk belangJe hebt een aanmerkelijk belang als je, eventueel samen met je fiscale partner, minstens 5% van de aandelen in een bv of nv bezit.
- Aanvullende beursEen extra beurs van DUO bovenop de basisbeurs voor studenten van wie de ouders een lager inkomen hebben.
- Accumulerend (herbeleggend)Een fonds is accumulerend als het ontvangen dividend niet uitkeert, maar direct opnieuw belegt in het fonds.
- Achteraf betalenOnline iets kopen en pas later betalen, vaak binnen 14 of 30 dagen of in termijnen, via de winkel of een aparte betaaldienst.
- Actief beleggenEen beleggingsstijl waarbij een belegger of fondsbeheerder zelf aandelen kiest en probeert beter te presteren dan de markt.
- AEXDe belangrijkste Nederlandse aandelenindex, met 25 van de grootste bedrijven op de beurs in Amsterdam.
- AflossenHet terugbetalen van geleend geld, los van de rente die je over de lening betaalt.
- Aflossingsvrije hypotheekEen hypotheek waarbij je tijdens de looptijd alleen rente betaalt en de lening aan het einde nog volledig openstaat.
- AFM (Autoriteit Financiële Markten)De Autoriteit Financiële Markten: de Nederlandse toezichthouder die let op eerlijk gedrag van banken, beleggingspartijen, adviseurs en verzekeraars.
- AFM-waarschuwingslijstEen openbare lijst van de AFM met partijen die zonder vergunning financiële diensten aanbieden of verdacht gedrag vertonen.
- Algemene heffingskortingEen korting op je inkomstenbelasting waar bijna iedereen recht op heeft; hoe hoger je inkomen, hoe lager de korting.
- AnnuïteitenhypotheekEen hypotheek met elke maand ongeveer dezelfde bruto maandlast, waarbij je eerst vooral rente en later vooral aflossing betaalt.
- AOWDe Algemene Ouderdomswet: het basispensioen van de overheid dat je krijgt vanaf je AOW-leeftijd als je in Nederland hebt gewoond of gewerkt.
- AOW-leeftijdDe leeftijd waarop je AOW krijgt; in 2026 en 2027 is dat 67 jaar, vanaf 2028 wordt het 67 jaar en 3 maanden.
- ArbeidskortingEen korting op je inkomstenbelasting voor mensen die werken; hij stijgt eerst met je inkomen en daalt bij hogere inkomens weer.
- Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)Een verzekering die een deel van je inkomen aanvult als je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken; vooral bedoeld voor zelfstandigen.
- Asset allocatie (verdeling van je vermogen)De verdeling van je vermogen over verschillende soorten bezittingen, zoals aandelen, obligaties en spaargeld.
B
- Belastbaar inkomenHet deel van je inkomen waarover je belasting betaalt, na aftrek van kosten en aftrekposten die zijn toegestaan.
- BelastingdienstDe overheidsorganisatie die belastingen heft en int en via Dienst Toeslagen de toeslagen uitbetaalt.
- BelastingschijfEen inkomensdeel waarover een bepaald belastingtarief geldt; in box 1 zijn er in 2026 drie schijven.
- BeleggenGeld inzetten in bijvoorbeeld aandelen, obligaties of vastgoed, in de hoop dat het op termijn meer waard wordt, met het risico op verlies.
- BeleggingsfondsEen pot geld van veel beleggers samen, die door een beheerder wordt belegd in bijvoorbeeld aandelen of obligaties.
- BeleggingsfraudeOplichting waarbij mensen worden overgehaald geld in te leggen in een belegging die niet bestaat of nooit iets oplevert.
- BeleggingshorizonDe periode waarin je je belegde geld naar verwachting niet nodig hebt, van het moment van inleggen tot het moment van opnemen.
- BeleggingsrekeningEen rekening bij een bank of broker waarop je beleggingen koopt, bewaart en verkoopt.
- BenchmarkEen maatstaf, vaak een index, waarmee je de prestaties van een belegging of fonds vergelijkt.
- Berenmarkt (bear market)Een periode waarin de koersen op de beurs langdurig dalen, vaak gedefinieerd als 20% of meer onder de vorige top.
- BeschermingsbewindEen maatregel van de kantonrechter waarbij een bewindvoerder je geldzaken beheert als je dat zelf tijdelijk niet kunt.
- Beslagvrije voetHet deel van je inkomen waarop een schuldeiser geen beslag mag leggen, zodat je genoeg overhoudt om van te leven.
- BeursEen gereguleerde markt waar aandelen, obligaties en andere effecten worden gekocht en verkocht.
- BeurscrashEen plotselinge, sterke daling van de koersen op de beurs, vaak binnen enkele dagen of weken.
- Beursgang (IPO)Het moment waarop een bedrijf voor het eerst zijn aandelen op de beurs aanbiedt aan beleggers.
- Bied-laatspread (spread)Het verschil tussen de hoogste prijs die een koper biedt en de laagste prijs die een verkoper vraagt voor een belegging.
- BijtellingEen bedrag dat bij je inkomen wordt opgeteld als je een auto van de zaak ook privé mag gebruiken.
- BitcoinDe eerste en bekendste cryptomunt: digitaal geld dat zonder bank werkt via een openbaar netwerk en een blockchain.
- BKR-registratieEen registratie bij het Bureau Krediet Registratie van je leningen en betalingsachterstanden, die kredietverstrekkers raadplegen.
- BlockchainEen digitaal register dat door veel computers samen wordt bijgehouden, waarin transacties in blokken achter elkaar worden vastgelegd en moeilijk te veranderen zijn.
- Box 1Het deel van de inkomstenbelasting voor inkomen uit werk en woning, zoals loon, winst, uitkeringen en pensioen.
- Box 2Het deel van de inkomstenbelasting voor inkomen uit een aanmerkelijk belang, zoals dividend uit je eigen bv.
- Box 3Het deel van de inkomstenbelasting voor sparen en beleggen, waarbij je belasting betaalt over een verondersteld rendement op je vermogen.
- BrutoEen bedrag vóór aftrek van belastingen, premies en andere inhoudingen.
- Bruto binnenlands product (bbp)De totale waarde van alle goederen en diensten die in een land in een jaar worden geproduceerd; de belangrijkste maat voor de omvang van de economie.
- Bruto-netto-berekeningDe berekening van wat er van je brutoloon overblijft als netto bedrag op je rekening, na loonheffing, premies en eventuele inhoudingen.
- BrutoloonHet loon dat in je arbeidscontract staat, vóór aftrek van loonheffing, pensioenpremie en andere inhoudingen.
- BudgetEen plan waarin je vooraf bepaalt hoeveel geld je in een periode uitgeeft aan wat, op basis van wat er binnenkomt.
- BudgetcoachIemand die je helpt om overzicht te krijgen over je inkomsten en uitgaven en om je geldzaken zelf beter te regelen.
- Bull trapEen tijdelijk koersherstel in een dalende markt dat lijkt op het begin van een nieuwe stijging, maar waarna de koersen verder dalen.
C
- CBSHet Centraal Bureau voor de Statistiek: de overheidsorganisatie die officiële cijfers over Nederland verzamelt en publiceert, zoals inflatie en werkloosheid.
- Centrale bankDe bank van de banken en de overheid, die het geld van een land of munt beheert, de beleidsrente bepaalt en waakt over stabiele prijzen.
- CFDEen contract waarmee je met geleend geld speculeert op koersbewegingen zonder de belegging zelf te bezitten; een zeer risicovol hefboomproduct.
- Coast FIREEen vorm van FIRE waarbij je al genoeg hebt belegd om zonder extra inleg op je pensioenleeftijd financieel onafhankelijk te zijn, zodat je minder kunt gaan werken.
- Consumentenprijsindex (CPI)Een cijfer van het CBS dat laat zien hoe de prijzen van wat huishoudens kopen zich ontwikkelen; de basis voor het inflatiecijfer.
- Consumptief kredietEen lening voor privé-uitgaven zoals een auto, keuken of vakantie, en dus niet voor een huis of bedrijf.
- Correctie (op de beurs)Een daling van de koersen van ongeveer 10% of meer ten opzichte van de laatste top, maar minder dan 20%.
- CorrelatieEen maat voor hoe sterk twee beleggingen samen bewegen, van volledig gelijk (plus 1) tot volledig tegengesteld (min 1).
- CreditcardEen betaalkaart waarmee je eerst betaalt en later afrekent, met een bestedingslimiet die de uitgever bepaalt.
- CryptoDigitale munten of tokens die op een blockchain bestaan en niet door een centrale bank worden uitgegeven, zoals bitcoin.
D
- Dalende marktEen periode waarin de koersen op de beurs over het algemeen omlaag gaan.
- DeflatieEen periode waarin het algemene prijsniveau daalt, zodat je met hetzelfde geld meer kunt kopen.
- DepositogarantiestelselEen regeling die ervoor zorgt dat je spaargeld tot € 100.000 per persoon per bank wordt terugbetaald als je bank failliet gaat.
- Depositorente (ECB)De rente die de ECB aan banken geeft voor geld dat ze bij de centrale bank stallen; de belangrijkste beleidsrente in de eurozone.
- Dertiende maandEen extra maandsalaris dat sommige werkgevers eens per jaar uitbetalen, meestal in december, op basis van de cao of het contract.
- DeurwaarderEen door de overheid benoemde jurist die vonnissen uitvoert, zoals beslag leggen op loon of spullen om een schuld te innen.
- DiversificatieHet spreiden van je vermogen over verschillende beleggingen, sectoren, landen en soorten bezittingen om risico te verminderen.
- DividendHet deel van de winst dat een bedrijf uitkeert aan zijn aandeelhouders.
- DividendbelastingEen belasting van 15% die Nederlandse bedrijven inhouden op het dividend dat ze uitkeren, als voorheffing op de inkomstenbelasting.
- DividendrendementHet jaarlijkse dividend uitgedrukt als percentage van de huidige koers van een aandeel of fonds.
- DNB (De Nederlandsche Bank)De Nederlandsche Bank: de centrale bank van Nederland en de toezichthouder op de financiële gezondheid van banken, verzekeraars en pensioenfondsen.
- Dollar-cost averagingGespreid instappen door op vaste momenten een vast bedrag te beleggen, waardoor je bij lage koersen automatisch meer stukken koopt.
- Doorlopend kredietEen lening met een vaste kredietlimiet waaruit je steeds opnieuw geld kunt opnemen, met een variabele rente.
- Draagkracht (studieschuld)Het maandbedrag dat je volgens DUO kunt missen om je studieschuld af te lossen, berekend op basis van je inkomen.
- DUODienst Uitvoering Onderwijs: de overheidsorganisatie die studiefinanciering verstrekt en studieschulden int.
E
- ECB (Europese Centrale Bank)De Europese Centrale Bank: de centrale bank van de landen met de euro, die de rente bepaalt en waakt over stabiele prijzen.
- EffectenrekeningEen rekening waarop effecten zoals aandelen, obligaties en fondsen voor je worden bewaard en geadministreerd.
- Eigen geld (bij een huis kopen)Het spaargeld dat je zelf moet inbrengen bij het kopen van een huis, vooral voor de kosten koper die je niet mag meefinancieren.
- Eigen risico (zorgverzekering)Het bedrag dat je per jaar zelf betaalt voor zorg uit het basispakket voordat je zorgverzekering de kosten vergoedt; in 2026 is dat € 385.
- EigenwoningforfaitEen bedrag dat bij je inkomen in box 1 wordt opgeteld als je een eigen huis hebt, berekend als percentage van de WOZ-waarde.
- EnergiebelastingEen belasting op het gebruik van aardgas en elektriciteit, die je via je energierekening betaalt, met een vaste korting per aansluiting.
- ErfbelastingBelasting die je betaalt over wat je erft, waarbij de hoogte afhangt van het bedrag en je relatie met de overledene.
- ETFEen beleggingsfonds dat je net als een aandeel op de beurs koopt en verkoopt, en dat meestal een index volgt.
- Execution onlyEen manier van beleggen waarbij je zelf beslist wat je koopt en verkoopt, zonder advies van de bank of broker.
F
- Fat FIREEen vorm van FIRE waarbij je vroeg stopt met werken maar een ruim budget aanhoudt, wat een veel groter vermogen vraagt.
- Financieel adviesPersoonlijk advies over een financieel product, zoals een hypotheek, verzekering of belegging, afgestemd op jouw situatie.
- Financiële onafhankelijkheidDe situatie waarin je genoeg vermogen of passief inkomen hebt om van te leven zonder dat je hoeft te werken voor geld.
- FinfluencerIemand die op sociale media over geld, beleggen of crypto praat en daarmee invloed heeft op de financiële keuzes van volgers.
- FIREFinancial Independence, Retire Early: een beweging van mensen die veel sparen en beleggen om eerder te kunnen stoppen met werken.
- Fiscaal partnerJe partner voor de belasting: met een fiscaal partner mag je bepaalde inkomsten en aftrekposten onderling verdelen.
- Forfaitair rendementEen vast, door de overheid bepaald rendement waarmee de Belastingdienst in box 3 rekent, los van wat je echt hebt verdiend.
- Fractionele aandelenEen deel van één aandeel of ETF, waardoor je met een klein bedrag kunt beleggen in een duur aandeel.
- Fysiek replicerenEen manier waarop een indexfonds of ETF een index volgt door de aandelen of obligaties uit die index echt te kopen.
G
- GeldmarktfondsEen beleggingsfonds dat belegt in zeer kortlopende leningen en deposito's, met een opbrengst die meestal de rente van de centrale bank volgt.
- Gemeenschap van goederenHet wettelijke huwelijksvermogensrecht waarbij bezittingen en schulden van tijdens het huwelijk van beide partners samen zijn.
- Gemiddelde aankoopprijsDe gemiddelde prijs die je per aandeel of fondsaandeel hebt betaald, als je op verschillende momenten hebt gekocht.
- GroeiaandeelEen aandeel van een bedrijf waarvan beleggers verwachten dat de omzet en winst snel zullen groeien, vaak met weinig of geen dividend.
H
- HefboomHet gebruik van geleend geld of een financieel product om met een kleine inleg een veel grotere positie in te nemen, waardoor winst en verlies worden vergroot.
- HeffingskortingEen korting op de inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen die je krijgt afhankelijk van je situatie, zoals werken of kinderen hebben.
- Heffingsvrij vermogenHet deel van je vermogen in box 3 waarover je geen belasting betaalt; in 2026 is dat € 59.357 per persoon.
- HerbalancerenHet terugbrengen van je beleggingsmix naar de verdeling die je had gekozen, nadat koersbewegingen die verdeling hebben veranderd.
- HuishoudboekjeEen overzicht waarin je bijhoudt wat er binnenkomt en wat je uitgeeft, op papier, in een spreadsheet of in een app.
- HuurtoeslagEen bijdrage van de overheid in de huurkosten voor mensen met een laag inkomen die een zelfstandige woning huren.
- HuurverhogingEen verhoging van de kale huur door de verhuurder, die per jaar aan wettelijke maximumpercentages is gebonden.
- Huwelijkse voorwaardenAfspraken bij de notaris over hoe vermogen, inkomen en schulden worden verdeeld tijdens het huwelijk en bij scheiding of overlijden.
- HypotheekEen lening om een huis te kopen, waarbij de woning als onderpand dient voor de geldverstrekker.
- HypotheekrenteaftrekHet recht om de betaalde rente op je hypotheek voor je eigen woning af te trekken van je inkomen in box 1, waardoor je minder belasting betaalt.
I
- InboedelverzekeringEen verzekering die schade aan of diefstal van je spullen in huis vergoedt, zoals meubels, kleding en elektronica.
- IncassokostenKosten die een schuldeiser mag rekenen als je een rekening niet op tijd betaalt, gebonden aan een wettelijke staffel en een veertiendagenbrief.
- IndexEen getal dat de waarde of prijsontwikkeling van een groep beleggingen of prijzen samenvat, zoals een aandelenindex of prijsindex.
- IndexbeleggenEen beleggingsstrategie waarbij je de markt volgt via fondsen die een index nabootsen, in plaats van zelf aandelen te kiezen.
- IndexfondsEen beleggingsfonds dat een index zo nauwkeurig mogelijk volgt, met meestal lage kosten en brede spreiding.
- InflatieDe gemiddelde stijging van de prijzen van goederen en diensten, waardoor je met hetzelfde bedrag minder kunt kopen.
- Inkomensafhankelijke bijdrage ZvwEen bijdrage aan de zorgverzekeringswet die afhangt van je inkomen, voor werknemers meestal door de werkgever betaald en voor zelfstandigen via de aanslag.
- Inkomensafhankelijke combinatiekortingEen heffingskorting voor werkende ouders met een kind jonger dan 12 jaar; je krijgt hem als alleenstaande ouder of als minstverdienende partner.
- InkomstenbelastingDe belasting die je betaalt over je inkomen uit werk, woning, aanmerkelijk belang en vermogen, verdeeld over box 1, 2 en 3.
- InlegHet bedrag dat je zelf stort in een spaar- of beleggingsrekening, los van de rente of het rendement dat erbij komt.
- Intrinsieke waarde (NAV)De waarde van alle bezittingen van een beleggingsfonds min de schulden, gedeeld door het aantal deelnemingen; in het Engels de NAV.
- ISINEen unieke code van twaalf tekens waarmee een effect, zoals een aandeel, obligatie of fonds, wereldwijd te herkennen is.
J
- Jaarlijks kostenpercentageHet percentage dat alle kosten van een lening per jaar weergeeft, inclusief rente en verplichte bijkomende kosten, zodat je leningen kunt vergelijken.
- JaaropgaafEen jaaroverzicht van je werkgever of uitkeringsinstantie met je inkomen en de ingehouden loonheffing van het afgelopen jaar.
- JaarruimteHet bedrag dat je in een jaar met belastingvoordeel mag inleggen voor extra pensioen, bijvoorbeeld in een lijfrente.
K
- KapitaalmarktrenteDe rente op leningen met een lange looptijd, zoals tienjarige staatsobligaties; deze rente beïnvloedt onder meer de hypotheekrente.
- KifidHet Klachteninstituut Financiële Dienstverlening, waar je gratis terechtkunt met een klacht over een bank, verzekeraar, adviseur of andere financiële dienstverlener.
- KinderbijslagEen vaste bijdrage van de overheid in de kosten van kinderen tot 18 jaar, die de SVB per kwartaal uitbetaalt, ongeacht je inkomen.
- KinderopvangtoeslagEen toeslag die werkende ouders helpt om de kosten van geregistreerde kinderopvang te betalen, afhankelijk van inkomen en het aantal opvanguren.
- Kindgebonden budgetEen maandelijkse toeslag voor ouders met kinderen onder de 18, waarvan de hoogte afhangt van inkomen, vermogen en het aantal en de leeftijd van de kinderen.
- KoersDe prijs waartegen een aandeel, obligatie, fonds of valuta op een bepaald moment wordt verhandeld.
- Koers-winstverhoudingDe koers van een aandeel gedeeld door de winst per aandeel; het laat zien hoeveel jaar winst je betaalt voor één aandeel.
- KoopkrachtWat je met je inkomen kunt kopen; je koopkracht stijgt als je inkomen sneller stijgt dan de prijzen.
- Kosten koperDe bijkomende kosten bij het kopen van een huis die de koper betaalt, zoals overdrachtsbelasting, notaris, taxatie en advies.
- KredietGeld dat je leent en later terugbetaalt, of de ruimte die je krijgt om geld te lenen.
- KredietlimietHet maximale bedrag dat je mag lenen of rood mag staan bij een doorlopend krediet, creditcard of betaalrekening.
- KredietrisicoHet risico dat een partij aan wie je geld hebt uitgeleend, zoals een bedrijf of overheid, de rente of aflossing niet kan betalen.
L
- LawinemethodeEen manier om schulden af te lossen waarbij je extra geld steeds eerst naar de schuld met de hoogste rente stuurt.
- Lean FIREEen vorm van FIRE waarbij je vroeg stopt met werken en van een bescheiden budget leeft, zodat je met een kleiner vermogen toe kunt.
- Leencapaciteit (maximale hypotheek)Het maximale bedrag dat je voor een hypotheek kunt lenen, op basis van je inkomen, je verplichtingen, de rente en de waarde van de woning.
- LeningEen afspraak waarbij je geld leent en dat met rente terugbetaalt volgens vaste of flexibele afspraken.
- LijfrenteEen product om extra pensioen op te bouwen, waarbij je de inleg binnen je jaarruimte mag aftrekken en later belasting betaalt over de uitkering.
- LijfrenterekeningEen geblokkeerde bank- of beleggingsrekening waarop je met belastingvoordeel spaart of belegt voor een aanvulling op je pensioen.
- Lineaire hypotheekEen hypotheek waarbij je elke maand hetzelfde bedrag aflost, zodat de rente en de totale maandlast steeds lager worden.
- LiquiditeitHoe snel en makkelijk je een bezitting kunt omzetten in geld zonder veel waarde te verliezen; ook: hoeveel direct beschikbaar geld je hebt.
- Loan-to-value (LTV)De verhouding tussen de hoogte van je hypotheek en de waarde van je woning, uitgedrukt als percentage.
- Long gaanEen belegging kopen of aanhouden in de verwachting dat de koers stijgt; de gewone manier van beleggen.
- LoonheffingDe belasting en premies die je werkgever elke maand van je brutoloon inhoudt en afdraagt aan de Belastingdienst.
- LoonstrookHet overzicht dat je bij elke salarisbetaling van je werkgever krijgt, met je brutoloon, inhoudingen en nettoloon.
- Lump sum (in één keer inleggen)Een groot bedrag in één keer beleggen, in plaats van het gespreid in delen in te leggen.
M
- MaandlastenDe vaste bedragen die je elke maand betaalt, zoals huur of hypotheek, energie, verzekeringen en aflossingen.
- Margin callEen verzoek van je broker om geld bij te storten omdat je beleggingen met geleend geld zo zijn gedaald dat je onderpand niet meer genoeg is.
- MarktkapitalisatieDe totale beurswaarde van een bedrijf: het aantal uitstaande aandelen vermenigvuldigd met de koers.
- MarktrisicoHet risico dat de waarde van je beleggingen daalt doordat de hele markt daalt, los van hoe goed een individueel bedrijf het doet.
- MinimumloonHet wettelijk laagste brutoloon per uur dat een werkgever mag betalen; voor werknemers van 21 jaar en ouder is dat vanaf 1 juli 2026 € 14,99.
- Modaal inkomenHet inkomen dat het CPB gebruikt als 'doorsnee' bruto-inkomen van een werknemer; voor 2026 ongeveer € 48.000 per jaar inclusief vakantiegeld.
- MSCI WorldEen wereldwijde aandelenindex met grote en middelgrote bedrijven uit 23 ontwikkelde landen, veel gebruikt als basis voor indexfondsen.
N
- NabestaandenpensioenEen uitkering voor je partner of kinderen als jij overlijdt, via je pensioenregeling of in bepaalde gevallen via de Anw van de overheid.
- Nationale Hypotheek Garantie (NHG)Een garantie van de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen op je hypotheek, die zekerheid geeft als je je hypotheek niet meer kunt betalen.
- NettoEen bedrag na aftrek van belastingen, premies, kosten of andere inhoudingen.
- NettoloonHet deel van je salaris dat daadwerkelijk op je rekening komt, na inhouding van loonheffing, pensioenpremie en andere bijdragen.
- NibudHet Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting: een onafhankelijke stichting die uitleg, onderzoek en rekenhulpen biedt over huishoudfinanciën.
- Nominaal rendementHet rendement in euro's of procenten zonder rekening te houden met inflatie.
- NoodbufferEen spaarpot voor onverwachte uitgaven of inkomensdalingen, zoals een kapotte wasmachine of baanverlies, waar je snel bij kunt.
- NotariskostenDe kosten die je betaalt aan de notaris voor het opstellen en passeren van akten, zoals de leveringsakte en hypotheekakte bij een huis.
O
- ObligatieEen verhandelbare lening aan een overheid of bedrijf, waarvoor je rente ontvangt en aan het einde van de looptijd je geld terugkrijgt.
- OndernemersaftrekEen verzameling aftrekposten voor ondernemers in de inkomstenbelasting, waarvan de zelfstandigenaftrek de bekendste is.
- Opkomende markten (emerging markets)Landen waarvan de economie in ontwikkeling is en snel groeit, zoals China, India en Brazilië, met kansen maar ook extra risico's voor beleggers.
- Opnamepercentage (withdrawal rate)Het percentage van je vermogen dat je elk jaar opneemt om van te leven, bijvoorbeeld na vroeg stoppen met werken.
- OptiesContracten die het recht geven om een belegging tegen een vooraf afgesproken prijs te kopen of verkopen binnen een bepaalde periode.
- OuderdomspensioenHet pensioen dat je zelf krijgt vanaf je pensioendatum, opgebouwd via je werkgever, als aanvulling op de AOW.
- OverdrachtsbelastingBelasting die je betaalt als je een huis of ander onroerend goed koopt, berekend over de koopprijs of de waarde.
- OverwaardeHet verschil tussen wat je huis nu waard is en wat je nog aan hypotheek hebt openstaan.
P
- PartnerpensioenEen pensioenuitkering voor je partner als jij overlijdt, meestal geregeld via de pensioenregeling van je werkgever.
- Passief beleggenBeleggen door een hele markt of index te volgen, in plaats van zelf te proberen de beste aandelen of het beste moment te kiezen.
- Passief inkomenInkomen dat binnenkomt zonder dat je er steeds actief uren voor hoeft te werken, zoals rente, dividend of huur.
- PensioenInkomen dat je krijgt als je gestopt bent met werken, in Nederland opgebouwd uit AOW, werkgeverspensioen en eventueel eigen voorzieningen.
- PensioenfondsEen organisatie die pensioenpremies van werknemers en werkgevers belegt en later de pensioenen uitkeert.
- PensioengatHet verschil tussen het inkomen dat je na je pensioen nodig denkt te hebben en wat je aan AOW en pensioen gaat ontvangen.
- PensioenopbouwHet sparen van pensioenrechten of pensioenkapitaal gedurende je werkende leven, zodat je later een pensioenuitkering krijgt.
- PensioenpremieHet bedrag dat werkgever en werknemer samen betalen om pensioen op te bouwen, meestal een percentage van het salaris.
- PensioenrichtleeftijdDe leeftijd waarop pensioenregelingen fiscaal gezien uitgaan van de ingang van het pensioen; in 2026 is die 68 jaar.
- Periodiek beleggenOp vaste momenten een vast bedrag beleggen, bijvoorbeeld elke maand, ongeacht hoe de beurs er op dat moment voor staat.
- Persoonlijke leningEen lening met een vast bedrag, een vaste rente en een vaste looptijd, die je in vaste maandtermijnen terugbetaalt.
- PhishingOplichting waarbij criminelen je via een nepbericht of nepwebsite proberen te verleiden om inloggegevens, codes of geld af te geven.
- PiramidespelEen verboden systeem waarin deelnemers vooral verdienen aan het werven van nieuwe deelnemers, tot de instroom stopt en de meesten hun geld kwijt zijn.
- PonzifraudeEen vorm van fraude waarbij oude beleggers worden uitbetaald met geld van nieuwe beleggers, terwijl er geen echte winst wordt gemaakt.
- PortefeuilleHet totaal van al je beleggingen bij elkaar, zoals aandelen, obligaties, fondsen en eventueel spaargeld.
- PotjesmethodeEen manier van budgetteren waarbij je je inkomen aan het begin van de maand verdeelt over potjes voor verschillende uitgaven.
- PremieHet bedrag dat je betaalt voor een verzekering of een andere regeling, zoals pensioen, meestal per maand of per jaar.
- Pump-and-dumpEen vorm van marktmanipulatie waarbij oplichters de koers van een aandeel of cryptomunt opdrijven met hype, en daarna snel met winst verkopen.
R
- Reëel rendementHet rendement dat je overhoudt nadat je rekening hebt gehouden met inflatie, dus wat je er echt aan koopkracht bij krijgt.
- RendementWat een belegging of spaarrekening oplevert, meestal uitgedrukt als percentage van je inleg per jaar.
- RenteDe vergoeding die je krijgt als je geld uitleent of spaart, of die je betaalt als je geld leent.
- Rente-op-renteHet effect dat je niet alleen rente krijgt over je inleg, maar ook over de rente die je eerder hebt ontvangen.
- RenterisicoHet risico dat een verandering van de rente nadelig uitpakt, bijvoorbeeld voor de waarde van obligaties of de hoogte van je hypotheeklasten.
- Rentevaste periodeDe periode waarin de rente van je hypotheek of lening vastligt en niet verandert, ook als de marktrente stijgt of daalt.
- RisicoprofielEen inschatting van hoeveel beleggingsrisico iemand kan en wil dragen, gebaseerd op doelen, horizon, financiële situatie en houding tegenover verlies.
- Robo-adviesBeleggen of advies krijgen via een geautomatiseerd online systeem dat je portefeuille samenstelt en beheert op basis van een vragenlijst.
- Rood staanEen negatief saldo op je betaalrekening: je geeft meer uit dan er op je rekening staat en leent dat bedrag tijdelijk van de bank.
S
- S&P 500Een aandelenindex van ongeveer 500 grote Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven, gewogen naar hun beurswaarde.
- SamenlevingscontractEen schriftelijke overeenkomst tussen ongehuwd samenwonenden over geld, bezittingen en wat er gebeurt bij uit elkaar gaan of overlijden.
- SchenkbelastingBelasting die de ontvanger betaalt over een schenking als die boven de vrijstelling uitkomt.
- SchenkvrijstellingHet bedrag dat je per jaar belastingvrij mag ontvangen als schenking; de hoogte hangt af van je relatie met de schenker.
- SchuldhulpverleningGratis hulp via je gemeente om grip te krijgen op je geldzaken en problematische schulden op te lossen.
- Short gaanSpeculeren op een koersdaling door een belegging te verkopen die je eerst leent, om hem later goedkoper terug te kopen.
- SneeuwbalmethodeEen manier om schulden af te lossen waarbij je eerst de kleinste schuld aflost, en het vrijgekomen bedrag daarna gebruikt voor de volgende.
- SpaarquoteHet percentage van je netto-inkomen dat je spaart of belegt in plaats van uitgeeft.
- SpaarrekeningEen bankrekening waarop je geld apart zet om te sparen en waarover je rente ontvangt.
- SpaarrenteDe rente die je van de bank krijgt over het geld op je spaarrekening, meestal uitgedrukt als percentage per jaar.
- Spoofing (nep-afzender)Een truc waarbij oplichters een afzender, telefoonnummer of website nabootsen, zodat het lijkt alsof een bericht of oproep van een betrouwbare partij komt.
- SpreidingJe geld verdelen over veel verschillende beleggingen, zodat een tegenvaller bij één ervan minder hard aankomt.
- StaatsobligatieEen lening aan een overheid, waarvoor je rente krijgt en waarbij je aan het einde van de looptijd je inleg terugkrijgt.
- StablecoinEen cryptomunt die bedoeld is om een stabiele waarde te hebben, meestal gekoppeld aan een munteenheid zoals de dollar of euro.
- StartersvrijstellingEen eenmalige vrijstelling van overdrachtsbelasting voor kopers van 18 tot 35 jaar die zelf in een woning gaan wonen onder een waardegrens.
- Stijgende markt (bull market)Een periode waarin koersen op de beurs langdurig stijgen, vaak gedefinieerd als minstens 20% stijging vanaf een dieptepunt.
- StudiefinancieringFinanciële ondersteuning van DUO voor studenten in het mbo, hbo en wo, met een basisbeurs, eventueel aanvullende beurs, een lening en een reisproduct.
- StudieschuldHet geld dat je via DUO hebt geleend tijdens je studie en dat je na je studie met rente terugbetaalt.
- Synthetisch replicerenEen manier waarop een ETF een index volgt via een ruilovereenkomst (swap) met een bank, in plaats van alle aandelen uit de index zelf te kopen.
T
- TaxatieEen officiële waardebepaling van een woning door een gecertificeerde taxateur, vaak verplicht als je een hypotheek aanvraagt.
- TegenpartijrisicoHet risico dat de partij met wie je een financiële afspraak hebt, zoals een broker, bank of swappartij, haar verplichtingen niet nakomt.
- TER (lopende kosten)Het percentage van je belegging dat een fonds per jaar aan beheer- en andere doorlopende kosten inhoudt.
- TestamentEen document bij de notaris waarin je vastlegt wie wat erft en wie je nalatenschap afwikkelt na je overlijden.
- ToeslagenTegemoetkomingen van de overheid in de kosten van zorg, huur, kinderen of kinderopvang, afhankelijk van je inkomen en vermogen.
- ToeslagpartnerDe persoon met wie je voor de toeslagen als partner wordt gezien, waardoor jullie inkomen en vermogen samen meetellen.
- Tracking differenceHet verschil tussen het rendement van een indexfonds of ETF en het rendement van de index die het volgt, meestal over een jaar.
- TransactiekostenDe kosten die je betaalt als je beleggingen koopt of verkoopt, zoals orderkosten, beurskosten en het verschil tussen bied- en laatprijs.
- TurboEen complex beleggingsproduct met een hefboom, waarmee je met weinig geld sterk meegaat met koersbewegingen, en snel alles kunt verliezen.
U
V
- 4%-regelEen vuistregel dat je elk jaar ongeveer 4% van je startvermogen kunt opnemen, gecorrigeerd voor inflatie, met een grote kans dat het geld 30 jaar meegaat.
- VakantiegeldEen extra uitbetaling van minimaal 8% van je brutoloon die werknemers in Nederland meestal eenmaal per jaar in mei of juni krijgen.
- ValutaHet geld van een land of gebied, zoals de euro, de Amerikaanse dollar of het Britse pond.
- ValutarisicoHet risico dat je rendement verandert doordat de wisselkoers tussen de euro en een andere valuta beweegt.
- Variabel energiecontractEen energiecontract waarbij de leverancier je tarief voor stroom en gas regelmatig kan aanpassen, meestal zonder vaste einddatum.
- Variabele lastenUitgaven die elke maand in hoogte verschillen en waar je zelf meer invloed op hebt, zoals boodschappen, kleding en uitjes.
- Vast energiecontractEen energiecontract waarbij je tarief voor stroom en gas voor een afgesproken periode vastligt, bijvoorbeeld één of drie jaar.
- Vaste lastenUitgaven die elke maand of elk jaar terugkomen en ongeveer even hoog zijn, zoals huur, energie, verzekeringen en abonnementen.
- Verdeling tussen fiscale partnersDe mogelijkheid voor fiscale partners om gezamenlijke inkomsten en aftrekposten in de aangifte vrij onderling te verdelen, zodat ze samen minder belasting betalen.
- VermogenAlles wat je bezit min alles wat je schuldig bent, zoals spaargeld, beleggingen en je huis, verminderd met leningen en hypotheek.
- VermogensbeheerEen dienst waarbij een professionele partij jouw beleggingen beheert en de beslissingen neemt binnen afspraken over doel en risico.
- VermogensrendementsheffingDe belasting in box 3 over spaargeld, beleggingen en ander vermogen, berekend over een verondersteld rendement boven het heffingsvrij vermogen.
- VolatiliteitHoe sterk en hoe vaak de koers van een belegging op en neer beweegt; een maat voor beweeglijkheid en daarmee voor risico.
- Volgorderisico (sequence of returns risk)Het risico dat slechte beleggingsjaren juist aan het begin van de periode vallen waarin je van je vermogen leeft, waardoor je geld veel sneller opraakt.
- Voorlopige aanslagEen schatting van de Belastingdienst van de inkomstenbelasting die je over een jaar betaalt of terugkrijgt, vaak in maandelijkse termijnen.
- Vrij opneembaarGeld dat je op elk moment zonder kosten of boete van je spaarrekening kunt halen.
W
- WaardeaandeelEen aandeel van een bedrijf dat in verhouding tot zijn winst, omzet of bezittingen goedkoop lijkt op de beurs.
- Waardeoverdracht (pensioen)Het meenemen van je opgebouwde pensioen van je oude pensioenregeling naar de pensioenregeling van je nieuwe werkgever.
- Wallet (crypto)Een digitale portemonnee waarmee je toegang hebt tot je cryptomunten, beveiligd met geheime sleutels of een herstelzin.
- Wereldwijde aandelenindexEen index die de aandelen van bedrijven uit veel landen over de hele wereld volgt, vaak inclusief opkomende markten.
- WerkgeverspensioenHet pensioen dat je opbouwt via je werkgever, naast de AOW, meestal via een pensioenfonds of verzekeraar.
- Wet toekomst pensioenen (Wtp)De wet waarmee Nederland overstapt op een nieuw pensioenstelsel, waarin pensioen meer meebeweegt met beleggingsresultaten.
- WisselkoersDe prijs van de ene munteenheid uitgedrukt in een andere, bijvoorbeeld hoeveel dollar je krijgt voor één euro.
- WOZ-waardeDe waarde van een woning of ander pand die de gemeente elk jaar vaststelt en die wordt gebruikt voor belastingen en heffingen.
- Wsnp (schuldsaneringsregeling)De wettelijke schuldsaneringsregeling via de rechter, waarbij je in principe 18 maanden zoveel mogelijk aflost en daarna van de rest van je schulden af bent.
- WW-uitkeringEen tijdelijke uitkering van het UWV voor werknemers die (deels) werkloos worden en aan de voorwaarden van de Werkloosheidswet voldoen.
Z
- ZelfstandigenaftrekEen vast bedrag dat ondernemers die aan het urencriterium voldoen van hun winst mogen aftrekken, zodat ze minder inkomstenbelasting betalen.
- Zorgpremie (nominale premie)Het bedrag dat je zelf rechtstreeks aan je zorgverzekeraar betaalt voor je basisverzekering, meestal per maand.
- ZorgtoeslagEen maandelijkse bijdrage van de overheid in de kosten van je zorgverzekering als je inkomen en vermogen onder een bepaalde grens liggen.
- ZorgverzekeringDe verplichte basisverzekering voor zorgkosten die iedereen vanaf 18 jaar die in Nederland woont of werkt moet hebben, eventueel met aanvullende pakketten.
- Zzp'erEen zelfstandige zonder personeel: iemand die voor eigen rekening en risico werkt voor opdrachtgevers, zonder werknemers in dienst.