Pensioen in Nederland: zo werkt het

Pensioen is het inkomen dat je krijgt als je stopt met werken vanwege je leeftijd. In Nederland bestaat dat meestal uit drie delen: de AOW van de overheid, pensioen dat je via je werkgever opbouwt, en wat je eventueel zelf regelt. Samen moeten ze ervoor zorgen dat je na je werkzame leven kunt rondkomen.

Het stelsel is in beweging. De AOW-leeftijd schuift mee met de levensverwachting, en door de Wet toekomst pensioenen verandert het werkgeverspensioen ingrijpend. In deze gids lees je hoe het allemaal werkt, met de bedragen en regels van 2026. Dit is algemene uitleg, geen persoonlijk advies.

De drie pijlers van het Nederlandse pensioen

Volgens de Rijksoverheid bestaat het pensioenstelsel uit drie pijlers:

Ongeveer 90% van de werknemers heeft volgens de Rijksoverheid een aanvullende pensioenregeling. Zzp'ers en mensen die werken bij een werkgever zonder regeling, vallen daar vaak buiten. Voor hen zijn de eerste en derde pijler extra belangrijk.

Pijler 1: de AOW

De AOW is het basispensioen van de overheid. Bijna iedereen die in Nederland woont of werkt, bouwt het automatisch op. Je krijgt AOW vanaf je AOW-leeftijd tot je overlijden.

De AOW-leeftijd

De AOW-leeftijd hangt af van de levensverwachting die het CBS verwacht. Het kabinet stelt hem elk jaar vast voor over vijf jaar. Daarna kan hij niet meer veranderen.

Op 13 november 2026 maakte het kabinet bekend dat de AOW-leeftijd in 2032 niet stijgt. Mensen geboren tussen 1 oktober 1964 en 30 september 1965 weten daarmee wanneer hun AOW ingaat. Na 2032 kan de leeftijd verder stijgen als de levensverwachting toeneemt, in stappen van 3 maanden. Een eerder plan om de AOW-leeftijd sterker aan de levensverwachting te koppelen, heeft het kabinet in mei 2026 stopgezet.

Hoeveel AOW krijg je?

De hoogte van de AOW volgt het minimumloon en wordt elk half jaar aangepast. Een alleenstaande krijgt 70% van het netto minimumloon, iemand die samenwoont 50%.

Deze bedragen zijn exclusief vakantiegeld, dat je jaarlijks in mei krijgt. Over je AOW betaal je inkomstenbelasting. Netto houd je dus minder over.

Zo bouw je AOW op

Je bouwt 2% AOW op voor elk jaar dat je in Nederland woont of werkt, in de 50 jaar voor je AOW-leeftijd. Na 50 jaar heb je 100%. Woonde je een tijd in het buitenland, dan krijg je 2% minder per ontbrekend jaar. In sommige gevallen kun je ontbrekende jaren inkopen bij de SVB. Lees alles hierover in De AOW uitgelegd.

Pijler 2: werkgeverspensioen

Werk je in loondienst, dan bouw je meestal ook werkgeverspensioen op. Je werkgever betaalt premie aan een pensioenuitvoerder: een pensioenfonds, verzekeraar of premiepensioeninstelling. Die belegt het geld en keert later pensioen uit.

Volgens de Rijksoverheid betaalt de werkgever meestal ongeveer twee derde van de premie, en de werknemer een derde. Jouw deel wordt ingehouden op je brutoloon. Je ziet het terug op je loonstrook.

Werkgeverspensioen bestaat vaak uit meer dan alleen ouderdomspensioen:

• Ouderdomspensioen: je eigen pensioen vanaf je pensioendatum.
• Partnerpensioen: een uitkering voor je partner als jij overlijdt.
• Wezenpensioen: voor je kinderen als jij overlijdt.
• Soms een aanvulling bij arbeidsongeschiktheid.

Wat mag er fiscaal?

Er gelden fiscale grenzen. In 2026 is de premie voor ouderdoms- en partnerpensioen in het nieuwe stelsel maximaal 30% van de pensioengrondslag. Die grondslag is je pensioengevend loon (maximaal € 137.800) min een franchise. De franchise is het deel van je salaris waarover je geen pensioen opbouwt, omdat je daarvoor al AOW krijgt. Bij het maximale premiepercentage hoort in 2026 een franchise van € 19.172; regelingen met een lagere premie mogen een lagere franchise gebruiken. Lees meer in Werkgeverspensioen: wat je opbouwt via je werk.

Van baan wisselen

Wissel je van baan, dan blijft je opgebouwde pensioen staan bij je oude uitvoerder. Vaak kun je het laten overdragen naar je nieuwe uitvoerder. Dat heet waardeoverdracht. Kleine pensioenen, in 2026 tussen € 2 en € 632,63 bruto per jaar, worden vaak automatisch overgedragen.

De nieuwe pensioenregels: Wet toekomst pensioenen

Sinds 1 juli 2023 geldt de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Die verandert hoe het werkgeverspensioen werkt. De belangrijkste veranderingen:

• Persoonlijker. Je pensioen is gebaseerd op de premie die voor jou is ingelegd, plus het rendement daarop.
• Gelijke premie voor iedereen. Jongeren en ouderen betalen hetzelfde percentage. Daardoor kunnen werknemers van ongeveer 40 tot 55 jaar er op achteruitgaan; daarvoor kan compensatie worden afgesproken.
• Sneller omhoog, maar ook sneller omlaag. Pensioenen kunnen eerder stijgen als het goed gaat, maar ook sneller dalen.
• Twee soorten regelingen. Werkgevers en vakbonden kiezen tussen een solidaire en een flexibele premieregeling.

Waar staat de overgang in november 2026?

Volgens de vijfde voortgangsrapportage van juli 2026 waren op dat moment 42 pensioenfondsen overgestapt. Meer dan de helft van de Nederlanders bouwde toen pensioen op of kreeg pensioen volgens de nieuwe regels. De minister verwachtte dat dit binnen een half jaar zou oplopen tot ongeveer 96%. Bij verzekeraars en premiepensioeninstellingen ging het langzamer: per 1 januari 2026 was 32% van die regelingen omgezet of was er een nieuw contract afgesproken.

De uiterste datum voor de overstap is 1 januari 2028. Die is eerder van 1 januari 2027 verschoven. In juli 2026 schreef de minister dat er geen aanleiding is om die datum opnieuw te verschuiven. Lees de details in De nieuwe pensioenregels.

Bedrag ineens vanaf 2029

Het kabinet wil dat werknemers vanaf 1 januari 2029 bij pensionering maximaal 10% van hun ouderdomspensioen in één keer kunnen opnemen. Dat heeft voordelen, maar ook nadelen: je betaalt mogelijk meer belasting, krijgt mogelijk minder toeslagen en houdt levenslang een lager pensioen over.

Pijler 3: zelf regelen met jaarruimte en lijfrente

Bouw je te weinig pensioen op, bijvoorbeeld omdat je zzp'er bent of parttime werkt? Dan kun je zelf aanvullen. De overheid stimuleert dat met een belastingvoordeel: premies voor een lijfrente mag je onder voorwaarden aftrekken in box 1.

Hoeveel je mag aftrekken, hangt af van je jaarruimte. In 2026 is dat in de kern 30% van je premiegrondslag, min de pensioenopbouw van het jaar ervoor. De premiegrondslag is je inkomen van 2025, met een maximum van € 137.800, min € 19.172. De maximale jaarruimte in 2026 is € 35.589. Ongebruikte jaarruimte van de tien jaar daarvoor kun je als reserveringsruimte gebruiken, in 2026 tot maximaal € 42.753.

Over de uitkeringen betaal je later wel inkomstenbelasting. Lees de volledige uitleg en een rekenvoorbeeld in Jaarruimte en lijfrente uitgelegd.

Pensioen als zzp'er

Een zzp'er bouwt AOW op, maar meestal geen werkgeverspensioen. Je moet dus zelf bepalen hoe je je oude dag aanvult. Veel zzp'ers gebruiken:

• een lijfrente via hun jaarruimte;
• vrij beschikbaar sparen of beleggen in box 3;
• vrijwillige voortzetting van een eerdere pensioenregeling, als die regeling dat toestaat;
• een verplicht beroeps- of bedrijfstakpensioen, voor bepaalde beroepen.

Elke route heeft eigen voor- en nadelen voor belasting, flexibiliteit en risico. Lees meer in Pensioen als zzp'er.

Heb je een pensioengat?

Een pensioengat is het verschil tussen het inkomen dat je na je pensioen nodig hebt en wat je straks krijgt. Een veelgebruikte vuistregel is dat je ongeveer 70% van je laatste brutoloon nodig hebt. Maar veel hangt af van je situatie: is je huis afbetaald, heb je nog kinderen thuis, wil je veel reizen?

Rekenvoorbeeld: Mo

Mo is 50, alleenstaand en verdient € 48.000 bruto per jaar. Hij mikt op 70% daarvan: € 33.600 bruto per jaar.

Mo heeft in dit voorbeeld een pensioengat van ongeveer € 4.650 bruto per jaar. Dat is een indicatie, geen vaststaand feit. Zijn AOW wordt nog geïndexeerd, zijn pensioen kan stijgen of dalen, en zijn uitgaven na pensioen kunnen lager of hoger uitvallen. Bereken je eigen indicatie met de pensioengat-indicatie. Wil je zien wat inflatie doet met je koopkracht? Gebruik de inflatiecalculator.

Zo lees je je pensioenoverzicht

Je pensioenuitvoerder stuurt je regelmatig een overzicht, vaak het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) genoemd. Daarnaast zie je alles bij elkaar op mijnpensioenoverzicht.nl. Op zo'n overzicht staan een paar dingen waar je op let:

• Opgebouwd pensioen. Wat je tot nu toe hebt opgebouwd, als bruto bedrag per jaar.
• Te bereiken pensioen. Wat je zou krijgen als je tot je pensioendatum bij deze werkgever blijft werken. Dat is een schatting.
• Scenario's. In het nieuwe stelsel zie je vaak een verwacht, een optimistisch en een pessimistisch bedrag. Het verschil laat zien hoeveel onzekerheid er is.
• Partner- en wezenpensioen. Wat je nabestaanden krijgen als je overlijdt. Let op: dit kan vervallen of lager worden als je van baan wisselt.
• Pensioendatum. De leeftijd waarop je pensioen standaard ingaat. Die kan afwijken van je AOW-leeftijd.

Alle bedragen op je overzicht zijn bruto. Er gaat nog belasting af. En de koopkracht van een bedrag over twintig jaar is lager dan nu, door inflatie.

Pensioen, inflatie en belasting

Stijgt je pensioen mee met de prijzen?

De AOW volgt het minimumloon en wordt twee keer per jaar aangepast. Werkgeverspensioen stijgt niet automatisch mee. Of en hoeveel het stijgt, hangt af van je regeling en van de financiële positie of het rendement van je pensioenuitvoerder. In de jaren voor de nieuwe wet bleven veel pensioenen lang gelijk, terwijl de prijzen stegen. In het nieuwe stelsel kan je pensioen sneller meebewegen, zowel omhoog als omlaag.

Een rekenvoorbeeld: bij 2% inflatie per jaar is € 1.000 over twintig jaar nog ongeveer € 673 waard in huidige koopkracht. Dit is een rekenvoorbeeld; de inflatie is niet te voorspellen. Reken zelf met de inflatiecalculator.

Belasting op je pensioen

Over AOW, werkgeverspensioen en lijfrente-uitkeringen betaal je inkomstenbelasting in box 1. Vanaf je AOW-leeftijd betaal je geen AOW-premie meer. Daardoor is het tarief in de eerste schijf lager dan voor mensen onder de AOW-leeftijd. Krijg je meerdere uitkeringen, let dan op de loonheffingskorting: die mag maar bij één uitkeringsinstantie worden toegepast, anders moet je achteraf bijbetalen.

Pensioen en vroeg stoppen met werken

Steeds meer mensen willen eerder stoppen, of geleidelijk minder werken. Dat kan, maar het heeft gevolgen:

• Je AOW gaat niet eerder in. Je bouwt wel AOW op zolang je in Nederland woont.
• Je bouwt minder of geen werkgeverspensioen meer op.
• Eerder pensioen opnemen bij je pensioenuitvoerder kan vaak, maar levert een lagere uitkering op, omdat die langer moet meegaan.

Wie vroeg wil stoppen, moet de jaren tot de AOW-leeftijd zelf overbruggen. Hoe mensen dat aanpakken, lees je in Financiële vrijheid en FIRE uitgelegd.

Belangrijke momenten om naar je pensioen te kijken

Pensioen voelt ver weg, maar er zijn momenten waarop een keuze grote gevolgen kan hebben:

1. Een nieuwe baan. Check of er een pensioenregeling is en wat er met je oude pensioen gebeurt.
2. Samenwonen of trouwen. Meld je partner aan bij je pensioenuitvoerder als dat nodig is, en check het partnerpensioen. De AFM wees er in november 2026 op dat nabestaanden soms partnerpensioen mislopen.
3. Scheiden. Opgebouwd pensioen wordt vaak verdeeld. Maak hier goede afspraken over.
4. Zzp'er worden. Je stopt met werkgeverspensioen, dus regel zelf iets.
5. De laatste tien jaar voor je pensioen. Kijk wat je nodig hebt en welke keuzes je hebt. Zie Met pensioen gaan: de financiële checklist.

Verder lezen per onderwerp

Alle artikelen over pensioen op een rij:

• De AOW uitgelegd: wanneer en hoeveel
• Werkgeverspensioen: wat je opbouwt via je werk
• De nieuwe pensioenregels (Wet toekomst pensioenen)
• Jaarruimte en lijfrente uitgelegd
• Pensioen als zzp'er

Handige tools: de pensioengat-indicatie, de rente-op-rente-calculator en de inflatiecalculator.

De bedragen en regels in deze gids gelden voor 2026 en zijn gecontroleerd op 14 november 2026. Regels en bedragen kunnen veranderen.