Jaarruimte en lijfrente uitgelegd (2026)

Jaarruimte is het bedrag dat je in een jaar aan premie voor een lijfrente mag aftrekken van je inkomen in box 1. Je hebt jaarruimte als je in het jaar ervoor te weinig pensioen hebt opgebouwd, bijvoorbeeld omdat je zzp'er bent, parttime werkt of geen pensioenregeling hebt. In 2026 is de jaarruimte in de kern 30% van je premiegrondslag over 2025, min wat je in 2025 al aan pensioen opbouwde. De belasting betaal je later, over de uitkeringen.

In dit artikel lees je hoe je jaarruimte berekent, wat reserveringsruimte is en aan welke voorwaarden een lijfrente moet voldoen. Dit is algemene uitleg, geen persoonlijk advies.

Wat is een lijfrente?

Een lijfrente is een product waarmee je zelf pensioen opbouwt, met een belastingvoordeel. Het is de derde pijler van het Nederlandse pensioen, naast de AOW en het werkgeverspensioen. Zie Pensioen in Nederland voor het totaaloverzicht.

Er zijn drie vormen volgens de Belastingdienst:

• een lijfrenteverzekering bij een verzekeraar;
• een lijfrenterekening bij een bank;
• een lijfrentebeleggingsrecht bij een beleggingsonderneming.

Het principe is hetzelfde: je stort nu geld, trekt dat af in box 1, en krijgt later uitkeringen waarover je belasting betaalt. Zolang het geld vastzit, valt het niet in box 3.

Hoe bereken je je jaarruimte in 2026?

De jaarruimte wordt berekend met je gegevens van het voorgaande jaar. Voor 2026 kijk je dus naar 2025.

Jaarruimte 2026 = 30% × premiegrondslag − pensioenopbouw in 2025

Stap 1: de premiegrondslag

De premiegrondslag is je inkomen uit werk van 2025, met een maximum en min een vast bedrag:

Stap 2: de pensioenopbouw van 2025

Wat je moet aftrekken, hangt af van je pensioenregeling in 2025:

• Regeling volgens de nieuwe pensioenwet (premieregeling). Je trekt de in 2025 ingelegde premie voor ouderdoms- en partnerpensioen af, van jou en je werkgever samen.
• Oude uitkeringsregeling (bijvoorbeeld middelloon) in de overgangsfase. Je trekt 6,27 × de factor A van 2025 af. De factor A staat op je pensioenoverzicht.
• Oude premieregeling. Daarvoor geldt een aparte overgangsformule. Gebruik in dat geval het hulpmiddel van de Belastingdienst.
• Geen pensioenregeling. Dan trek je niets af.

Ook een eventuele nettopensioenregeling telt mee. De Belastingdienst heeft een Hulpmiddel Lijfrentepremie waarmee je dit precies kunt uitrekenen.

Leeftijdsgrens

Je kunt jaarruimte gebruiken zolang je bij het begin van het jaar nog niet de leeftijd hebt bereikt die vijf jaar hoger is dan je AOW-leeftijd.

Rekenvoorbeelden

Dit zijn vereenvoudigde voorbeelden. Ze houden geen rekening met heffingskortingen, toeslagen of andere aftrekposten.

Kees: werknemer met een volledige pensioenregeling

Kees verdiende in 2025 € 60.000. Zijn regeling is in 2025 al overgestapt naar het nieuwe stelsel. Er is in 2025 € 9.799 premie voor hem ingelegd.

Wie een volledige pensioenregeling heeft, houdt meestal weinig jaarruimte over. Dat is logisch: er wordt al pensioen voor je opgebouwd.

Priya: parttimer zonder pensioenregeling

Priya verdiende in 2025 € 40.000 bij een werkgever zonder pensioenregeling. Ze verwacht in 2026 hetzelfde te verdienen.

Stort Priya in 2026 € 6.248 op een lijfrenterekening, dan daalt haar belastbaar inkomen in box 1 van € 40.000 naar € 33.752. Met de tarieven van 2026 (35,75% tot € 38.883 en 37,56% daarboven) scheelt dat ongeveer € 2.254 inkomstenbelasting. Haar storting kost haar netto dus zo'n € 3.994. Let op: een lager inkomen kan ook gevolgen hebben voor heffingskortingen en toeslagen.

Welke belastingschijf voor jou geldt, bepaalt hoeveel voordeel je hebt. Lees meer in Box 1, 2 en 3 uitgelegd.

Reserveringsruimte: inhalen wat je hebt laten liggen

Heb je je jaarruimte in eerdere jaren niet (helemaal) gebruikt? Dan mag je dat volgens de Belastingdienst alsnog inhalen. Dat heet reserveringsruimte.

• In 2026 kijk je terug naar de jaren 2016 tot en met 2025.
• Je gebruikt eerst de ruimte van het oudste jaar.
• De reserveringsruimte is in 2026 maximaal € 42.753.
• Je moet erom vragen in je aangifte.

Reserveringsruimte kan nuttig zijn voor wie in een jaar veel geld vrij heeft, bijvoorbeeld na een goed jaar als zzp'er of een erfenis.

Aan welke voorwaarden moet een lijfrente voldoen?

Om de premie te mogen aftrekken, moet de lijfrente aan regels voldoen. Voor een lijfrenterekening of lijfrentebeleggingsrecht gelden volgens de Belastingdienst onder meer:

Bij een lijfrenteverzekering gelden iets andere regels: een oudedagslijfrente keert dan levenslang uit.

Lijfrente of zelf sparen en beleggen?

Er is geen standaardantwoord. Mensen wegen vaak deze punten af:

Het voordeel van een lijfrente zit vooral in twee dingen: aftrek tegen een hoger tarief nu, terwijl je later na je AOW-leeftijd vaak een lager tarief betaalt, en het ontbreken van box 3 tijdens de opbouw. Het nadeel is dat je geld vastzit. Bij grote tegenvallers kun je er niet zomaar bij. Afkopen kan alleen in bepaalde situaties, en dan wordt het hele bedrag in één keer belast.

Wie tijdens de opbouw belegt, loopt beleggingsrisico. Een rekenvoorbeeld van wat jaarlijkse inleg over twintig of dertig jaar kan worden, zie je met de rente-op-rente-calculator; rendement is daarbij niet gegarandeerd. Wat box 3 voor vrij vermogen betekent, zie je met de box 3-indicatie.

Voor wie is dit vooral relevant?

• Zzp'ers. Net als iedereen krijgen zij AOW, maar ze bouwen meestal geen werkgeverspensioen op en hebben vaak veel jaarruimte. Zie Pensioen als zzp'er.
• Werknemers zonder of met een beperkte regeling. Bijvoorbeeld bij een kleine werkgever.
• Mensen met een pensioengat. Bijvoorbeeld na jaren in het buitenland, een scheiding of parttime werken. Zie Werkgeverspensioen en bereken je pensioengat met de pensioengat-indicatie.

De bedragen en regels in dit artikel gelden voor 2026 en zijn gecontroleerd op 14 november 2026. Belastingregels kunnen veranderen.