Schulden aflossen: de complete gids om stap voor stap schuldenvrij te worden

Schulden aflossen begint niet met een spreadsheet, maar met overzicht en rust. Je zet alle schulden op een rij, je regelt eerst de rekeningen waar je dak boven je hoofd van afhangt, en daarna los je met een vaste methode extra af. Lukt dat niet zelf, dan is er gratis hulp. In deze gids lees je hoe dat stap voor stap werkt, met de regels en bedragen die gelden in 2026.

Schulden zijn heel gewoon. Volgens het BKR hadden eind 2025 ruim 7,1 miljoen volwassenen in Nederland een lopend krediet, en hadden 434.000 mensen een geregistreerde betalingsachterstand. Je bent dus zeker niet de enige. Schulden zeggen niets over wie je bent; ze zeggen iets over je situatie, en een situatie kun je veranderen.

Wanneer wordt een schuld een probleem?

Niet elke schuld is een probleem. Een hypotheek of een telefoon op afbetaling die je keurig elke maand betaalt, is gewoon een afspraak. Een schuld wordt een probleem als de maandlasten niet meer passen in je inkomen, of als je nieuwe schulden maakt om oude te betalen.

Signalen dat het tijd is om in te grijpen:

• Je staat aan het eind van de maand vaak rood, en het gat wordt groter.
• Je opent post of mails van schuldeisers liever niet.
• Je gebruikt achteraf betalen of een creditcard voor boodschappen.
• Je schuift rekeningen door naar volgende maand, en die maand komt nooit.
• Je slaapt slecht door geld.

Herken je één of meer van deze punten? Dan is dit precies het moment om te beginnen. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de kosten en hoe meer oplossingen er nog zijn.

Welke soorten schulden zijn er?

Schulden verschillen sterk in rente, regels en gevolgen. Een consumptief krediet zoals een persoonlijke lening werkt anders dan een studieschuld of een achterstand bij je zorgverzekeraar. In het artikel over soorten schulden lees je per soort wat het kost en waar je op let. Hier alvast de grote lijnen.

Sinds 1 januari 2026 mag een kredietverstrekker maximaal 12% per jaar rekenen aan kredietvergoeding: de wettelijke rente (4%) plus 8 procentpunt. Die grens beweegt mee met de wettelijke rente en kan dus veranderen.

Stap 1: breng al je schulden in kaart

Je kunt pas plannen als je weet waar je staat. Pak een vel papier of een spreadsheet en noteer per schuld:

1. Bij wie je de schuld hebt.
2. Hoe hoog de schuld nu is.
3. De rente of kosten per jaar.
4. Het maandbedrag dat je moet betalen.
5. Of er al een achterstand is, en of er een incassobureau of deurwaarder bij is.

Twijfel je of je alles hebt? Op mijnkredietregistratie.nl bekijk je gratis welke kredieten bij het BKR op jouw naam staan. In Mijn DUO zie je je studieschuld. Schulden bij overheidsinstanties zoals de Belastingdienst en het CJIB staan in hun eigen online omgeving. De overheid werkt aan één Vorderingenoverzicht Rijk, zodat je straks die schulden op één plek ziet.

Stap 2: maak ruimte in je budget

Aflossen kan alleen met geld dat overblijft na je vaste lasten. Zet daarom eerst je inkomsten en uitgaven op een rij, bijvoorbeeld met de budgetplanner. Hoe je dat aanpakt, lees je in de gids over budgetteren.

Eerst de rekeningen met de grootste gevolgen

Kun je niet alles betalen? Dan geldt een veelgebruikte volgorde: eerst huur of hypotheek, dan energie en water, dan je zorgverzekering. Daarna komen de andere vaste lasten en pas daarna leningen en creditcards. Bij een achterstand op huur of energie kunnen de gevolgen ingrijpend zijn. Een achterstand op een creditcard is vervelend, maar zet je niet op straat.

Zoek extra ruimte

• Check of je recht hebt op toeslagen of gemeentelijke regelingen. De potjes-check van Geldfit helpt daarbij.
• Kijk kritisch naar je vaste lasten en zeg abonnementen op die je niet gebruikt.
• Bespreek met je werkgever of je het vakantiegeld in delen kunt laten uitbetalen, als je daar moeite mee hebt.

Stap 3: kies een aflosmethode

Heb je een bedrag gevonden dat je elke maand kunt missen? Dan betaal je op alle schulden het minimum, en stop je al het extra geld in één schuld tegelijk. Welke schuld eerst gaat, hangt af van je methode.

• Bij de sneeuwbalmethode los je eerst de kleinste schuld af. Je hebt snel succes, en dat geeft energie.
• Bij de lawinemethode los je eerst de schuld met de hoogste rente af. Dat kost meestal het minst aan rente.

Rekenvoorbeeld: Priya kiest een methode

Priya heeft drie schulden en kan elke maand € 400 aflossen:

Met de sneeuwbalmethode is de telefoon na 3 maanden weg en de lening na 15 maanden. Na 24 maanden is ze schuldenvrij en heeft ze ongeveer € 915 rente betaald. Met de lawinemethode is ze na 23 maanden schuldenvrij en betaalt ze ongeveer € 760 rente. Het verschil is zo'n € 155, in ruil voor een eerste succesje dat langer op zich laat wachten.

Dit is een vereenvoudigd rekenvoorbeeld met vaste rentes en zonder extra kosten. In het artikel sneeuwbal of lawine lees je wanneer welke methode beter past. Je eigen situatie reken je door met de schulden-aflosplanner.

Wat gebeurt er als je een betaling mist?

Het helpt om te weten hoe het incassotraject werkt. Dan schrik je minder, en weet je waar je recht op hebt.

1. Herinnering. Je krijgt een herinnering van de schuldeiser, vaak nog zonder extra kosten.
2. Aanmaning (de 14-dagenbrief). Voordat er incassokosten bij mogen, moet je als consument een aanmaning krijgen waarin je 14 dagen de tijd krijgt om alsnog te betalen.
3. Incassobureau. Betaal je niet binnen die termijn, dan kan de schuldeiser de vordering overdragen. Sinds 1 april 2024 moeten incassobureaus aan wettelijke kwaliteitseisen voldoen.
4. Rechter en deurwaarder. Pas met een uitspraak van de rechter kan een deurwaarder beslag leggen, bijvoorbeeld op je loon of uitkering.

Hoeveel incassokosten mogen er bij?

De incassokosten voor consumenten zijn wettelijk begrensd. Over de eerste € 2.500 is het maximaal 15%, met een minimum van € 40. Daarboven worden de percentages lager.

Een vergeten rekening van € 100 kan dus al snel € 140 worden. Daarom loont het om direct te reageren op een aanmaning, ook als je niet alles kunt betalen. Een betalingsregeling voorstellen mag altijd.

Beslag: er blijft altijd een minimum over

Legt een deurwaarder beslag op je inkomen, dan moet er altijd een minimumbedrag overblijven om van te leven: de beslagvrije voet. Bij meerdere beslagen is er één coördinerende deurwaarder. Je kunt de berekening zelf controleren op uwbeslagvrijevoet.nl.

Zo vraag je om een betalingsregeling

Een schuldeiser bellen of mailen voelt spannend, maar de meeste bedrijven werken liever mee dan dat ze kosten maken voor een incassobureau. Houd het kort en concreet:

1. Noem je klantnummer of factuurnummer.
2. Zeg eerlijk dat je het bedrag nu niet in één keer kunt betalen, en waarom in één zin.
3. Doe een concreet voorstel, bijvoorbeeld "€ 50 per maand, vanaf de 25e".
4. Vraag of er zolang geen extra kosten bijkomen, en vraag de afspraak per mail te bevestigen.

Stel alleen een bedrag voor dat je echt elke maand kunt missen. Een regeling die na twee maanden mislukt, maakt de volgende onderhandeling lastiger. Weet je niet welk bedrag haalbaar is, zet dan eerst je inkomsten en uitgaven op een rij.

Studieschuld: een schuld met eigen regels

Een studieschuld bij DUO is anders dan andere schulden. De rente is laag (2,33% onder SF35 in 2026, 2,70% voor wie in 2027 een nieuwe rentevaste periode krijgt), je betaalt naar inkomen en na 35 of 15 jaar wordt de rest kwijtgescholden. Een studieschuld staat niet bij het BKR, maar telt wel mee bij een hypotheekaanvraag.

Daarom is extra aflossen op een studieschuld vaak een afweging, geen vanzelfsprekendheid. Alles over aflosfases, draagkracht en jokermaanden lees je in studieschuld aflossen bij DUO.

BKR-registratie: wat je moet weten

Het BKR houdt een register bij van kredieten boven € 250 die langer dan een maand lopen, zoals een persoonlijke lening, rood staan boven € 250 of een telefoon op afbetaling. Dat is op zich niet negatief: iedereen met zo'n krediet staat erin. Pas bij een achterstand komt er een bijzonderheidscode bij.

Na het aflossen blijft een registratie nog 5 jaar zichtbaar. Het kabinet werkt aan een wet die die termijn kan verkorten; in het concept staat 3 jaar. Het is nog geen wet en wanneer een kortere termijn ingaat, is niet bekend. Tot die tijd geldt 5 jaar. Wat de codes betekenen en wat je kunt doen bij een onterechte registratie, lees je in BKR-registratie.

Achteraf betalen: klein bedrag, groot risico

Achteraf betalen voelt niet als lenen, maar dat is het wel. Het gaat om kleine bedragen, waardoor het makkelijk stapelt. En wie te laat betaalt, krijgt herinneringskosten en soms incassokosten. Volgens de nieuwe Europese kredietregels moeten aanbieders vanaf 20 november 2026 een vergunning van de AFM hebben en een kredietcheck doen. De Nederlandse wet daarvoor ligt nog bij de Eerste Kamer, dus wanneer dit in Nederland precies ingaat, is nog niet zeker. Lees meer in achteraf betalen en kopen op afbetaling.

Hulp zoeken is een slimme stap, geen falen

Veel mensen wachten jaren voordat ze hulp vragen. Gemiddeld worden schulden in die tijd alleen maar groter. Hulp vragen is dus geen teken van zwakte, maar een manier om kosten te beperken.

• Geldfit (0800-8115, ook via WhatsApp): gratis, anoniem, en ze verwijzen je door naar hulp in je buurt.
• Je gemeente: biedt gratis schuldhulpverlening, van een budgetcoach tot een schuldregeling met al je schuldeisers.
• Het Juridisch Loket (0800-8020): gratis juridisch advies, bijvoorbeeld als je het niet eens bent met een vordering.
• Vrijwilligersorganisaties zoals SchuldHulpMaatje en Humanitas: een maatje dat met je meekijkt.

Lukt een regeling met schuldeisers niet, dan kan de rechter je toelaten tot de Wsnp, de wettelijke schuldsanering. Sinds 1 juli 2023 duurt die in principe 18 maanden. Alle opties op een rij lees je in hulp bij geldzorgen.

Aflossen of sparen: wat eerst?

Een lege spaarrekening is de snelste weg naar een nieuwe schuld. Gaat je koelkast stuk en heb je geen buffer, dan grijp je naar de creditcard. Daarom kiezen veel mensen voor deze volgorde:

1. Een kleine startbuffer van een paar honderd euro.
2. Extra aflossen op dure schulden, zoals rood staan en creditcards.
3. De noodbuffer verder aanvullen tot een paar maanden vaste lasten.

Hoe groot die buffer voor jou moet zijn, lees je in hoeveel noodbuffer heb je nodig. Met de noodbuffer-calculator reken je een richtbedrag uit.

Rekenvoorbeeld: waarom dure schulden eerst gaan

Mo heeft € 2.000 op een spaarrekening tegen 1,5% rente en staat € 2.000 rood tegen 12% rente. Op zijn spaargeld krijgt hij in een jaar ongeveer € 30 rente. Op zijn roodstand betaalt hij in een jaar ongeveer € 240 rente. Zet hij € 1.500 van zijn spaargeld in om de roodstand te verlagen, dan houdt hij € 500 buffer over en bespaart hij in een jaar zo'n € 180 aan rente, minus de € 22 spaarrente die hij misloopt. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld; de rentes bij jouw bank kunnen anders zijn.

Hoe voorkom je nieuwe schulden?

Schuldenvrij worden is één ding, schuldenvrij blijven het andere. Een paar gewoontes helpen:

• Werk met een vast budget, bijvoorbeeld met de potjesmethode.
• Zet je rood-staan-limiet bij je bank lager of op nul, zodat je er niet per ongeluk in schiet.
• Spreek met jezelf af dat je niet achteraf betaalt voor dingen die je niet direct kunt betalen.
• Spaar automatisch een vast bedrag op de dag dat je salaris binnenkomt.
• Doe af en toe de financieel-fit-quiz om te zien hoe je ervoor staat.

Verder lezen per onderwerp

• Soorten schulden: van rood staan tot persoonlijke lening, met kosten en risico's.
• Sneeuwbal of lawine: twee manieren om schulden af te lossen, met rekenvoorbeeld.
• Studieschuld aflossen: hoe DUO je maandbedrag berekent en wanneer extra aflossen zinvol is.
• BKR-registratie: wat erin staat, hoe lang en wat je kunt doen.
• Hulp bij geldzorgen: waar je terechtkunt, van Geldfit tot de Wsnp.
• Achteraf betalen: de risico's van later betalen en de nieuwe regels.

Regels en bedragen in deze gids zijn gecontroleerd op 14 november 2026. Regels kunnen veranderen; check bij twijfel de genoemde officiële bronnen.