Achteraf betalen en kopen op afbetaling: de risico's en de nieuwe regels

Achteraf betalen is in een paar jaar heel gewoon geworden. Je bestelt, past thuis en betaalt pas na 14 of 30 dagen, of je verdeelt het bedrag over drie termijnen. Dat is handig, maar het is ook lenen. En omdat het om kleine bedragen gaat, verlies je makkelijk het overzicht. In dit artikel lees je hoe het werkt, wat het kost als het misgaat en welke nieuwe regels eraan komen.

Hoe werkt achteraf betalen?

Bij achteraf betalen betaalt een aanbieder de webshop, en betaal jij later aan die aanbieder. Je hebt dan een kleine lening, een consumptief krediet. De AFM onderscheidt drie vormen:

Belangrijk: de herinneringen komen vaak niet van de webshop, maar van de aanbieder van achteraf betalen. Een mail van een bedrijf dat je niet kent, is dus niet automatisch spam. Tegelijk gebruiken oplichters juist dit soort berichten voor phishing. Check altijd in je eigen account bij de webshop of aanbieder of het klopt; lees meer in oplichting herkennen.

Waarom het risico groter is dan het lijkt

Achteraf betalen voelt niet als lenen. Er is geen gesprek, geen contract dat je uitprint en vaak geen rente. Daardoor ontstaan drie valkuilen.

1. Stapelen. Vijf bestellingen van € 60 zijn samen € 300 aan schuld, verspreid over verschillende aanbieders en vervaldata.
2. Vergeten. Een herinnering in je mailbox raakt makkelijk ondergesneeuwd. De betaaltermijn is soms maar 14 dagen.
3. Kosten. Te laat betalen levert herinneringskosten op, die per aanbieder verschillen. Komt het bij een incassobureau, dan komen er incassokosten bij van minimaal € 40.

De AFM noemt nog twee aandachtspunten. Achteraf betalen is minder geschikt voor dingen die je niet kunt terugsturen, zoals vliegtickets of een etentje. En gebruik het niet als je al betalingsproblemen hebt: het lijkt ruimte te geven, maar het kan je dieper in de problemen brengen.

Rekenvoorbeeld: Priya en haar vier bestellingen

Priya bestelt in november vier dingen met achteraf betalen: een jas van € 120, schoenen van € 85, een cadeau van € 60 en een trui van € 45. Samen € 310. Ze betaalt er drie op tijd, maar de mail over de schoenen mist ze.

• Na de herinnering en een aanmaning met 14 dagen bedenktijd draagt de aanbieder de rekening over aan een incassobureau.
• Over € 85 is 15% incassokosten € 12,75, maar het wettelijke minimum is € 40. De schoenen kosten haar dan € 125, plus eventuele herinneringskosten.

Daarmee betaalt Priya bijna 50% extra over een vergeten rekening. Dit is een rekenvoorbeeld; de precieze kosten verschillen per aanbieder.

Kopen op afbetaling: lenen voor een product

Bij kopen op afbetaling (goederenkrediet) betaal je een product zoals een wasmachine, laptop of telefoon in maandelijkse termijnen af. Volgens de AFM zijn de kosten van dit soort kredieten in vergelijking met andere leningen vaak hoog. Kost het product meer dan € 250, dan komt het krediet bij het BKR te staan, en de registratie blijft na het aflossen nog 5 jaar zichtbaar.

Rekenvoorbeeld: Mo en de wasmachine

Mo's wasmachine is kapot. Een nieuwe kost € 600. De winkel biedt aan om hem in 12 maandelijkse termijnen af te betalen tegen een jaarlijks kostenpercentage van 12%. Dat is sinds 1 januari 2026 het wettelijke maximum: de wettelijke rente van 4% plus 8 procentpunt.

De afbetaling kost Mo zo'n € 38 extra, plus een registratie die meetelt als hij later een hypotheek aanvraagt. Dit is een vereenvoudigd rekenvoorbeeld; de werkelijke rente en kosten verschillen per aanbieder. Een noodbuffer voorkomt dat zo'n onverwachte uitgave een lening wordt.

Welke nieuwe regels komen eraan?

Tot nu toe vielen veel achteraf-betaaldiensten door een uitzondering buiten het toezicht van de AFM. Dat verandert door de herziene Europese richtlijn voor consumentenkrediet. Die richtlijn moet uiterlijk vanaf 20 november 2026 gelden. Volgens de AFM valt achteraf betalen vanaf die datum onder haar toezicht. In Nederland moet daarvoor wel eerst de nieuwe wet worden aangenomen (zie hieronder). Volgens de Rijksoverheid betekent de richtlijn:

• Vergunning. Aanbieders van achteraf betalen moeten een vergunning van de AFM hebben.
• Kredietcheck. Voordat je achteraf mag betalen, moet de aanbieder nagaan of je het kunt betalen, onder meer via het BKR.
• Leeftijdsgrens. Achteraf betalen wordt verboden voor jongeren onder de 18, met een verplichte leeftijdscontrole. Daarmee gaat Nederland verder dan de Europese regels.
• Reclame. Strengere regels, zoals een verbod op reclame die suggereert dat een krediet je financiële situatie verbetert.
• Buitenlandse aanbieders. Zij moeten hun kredieten bij het BKR registreren en een kredietcheck doen volgens Nederlandse leennormen.

Waar staat de wet nu?

De Tweede Kamer nam de Implementatiewet herziene richtlijn consumentenkrediet aan op 6 oktober 2026. De Eerste Kamer bracht op 3 november 2026 een verslag uit en wacht op antwoord van het kabinet. Op 14 november 2026 is de wet dus nog niet definitief. De wet gaat in op een datum die de regering later bij koninklijk besluit vaststelt, en dat kan per onderdeel verschillen. Wanneer precies welke regels in Nederland ingaan, is dus nog niet bekend.

Zo gebruik je achteraf betalen zonder problemen

Achteraf betalen kan handig zijn, bijvoorbeeld als je kleding wilt passen voordat je betaalt. Een paar gewoontes houden het veilig:

• Alleen als je het geld al hebt. Gebruik het om te passen of te controleren, niet om uitgaven naar volgende maand te schuiven.
• Eén overzicht. Houd alle openstaande betalingen bij in je uitgavenoverzicht of in de budgetplanner.
• Direct betalen of automatisch laten afschrijven. Zo mis je geen vervaldatum.
• Retourneren op tijd melden. Stuur je iets terug, registreer de retour bij de aanbieder, zodat de betaling wordt gepauzeerd.
• Stop als het stapelt. Heb je meer dan één openstaande achteraf-betaling die je eigenlijk niet kunt missen? Dan is dat een signaal om te stoppen.

Al in de problemen?

Heb je meerdere achteraf-betalingen die je niet kunt betalen? Neem contact op met de aanbieders en vraag om uitstel of een regeling, vóórdat het bij een incassobureau ligt. Lukt het niet meer om alles te overzien, bel dan Geldfit (0800-8115) of je gemeente. Wat er mogelijk is, lees je in hulp bij geldzorgen. Wil je weten hoe achteraf betalen zich verhoudt tot andere schulden, lees dan soorten schulden en BKR-registratie. Het complete stappenplan staat in de gids schulden aflossen.

Informatie gecontroleerd op 14 november 2026. De nieuwe kredietregels zijn in Nederland nog niet definitief vastgesteld en kunnen veranderen.