Met pensioen gaan: de financiële checklist

Met pensioen gaan verandert je inkomen, je belasting en vaak ook je uitgaven. De AOW-leeftijd is in 2026 en 2027 67 jaar, en van 2028 tot en met 2032 67 jaar en 3 maanden. Wie vijf tot tien jaar van tevoren begint met plannen, heeft de meeste ruimte om keuzes te maken. Deze checklist helpt je de belangrijkste vragen op een rij te zetten.

Stap 1: weet wanneer je AOW krijgt

De AOW is het basispensioen van de overheid. De AOW-leeftijd hangt af van de levensverwachting en wordt telkens vijf jaar vooruit vastgesteld. Eenmaal vastgesteld, verandert hij niet meer.

Je bouwt AOW op in de 50 jaar voor je AOW-leeftijd: 2% per jaar dat je in Nederland woont of werkt. Heb je een tijd in het buitenland gewoond, dan kan je AOW lager uitvallen. Lees meer in de AOW uitgelegd.

Stap 2: breng je inkomen na pensioen in kaart

Je pensioeninkomen bestaat meestal uit drie lagen:

1. AOW: vanaf 1 juli 2026 € 1.662,16 bruto per maand voor een alleenstaande en € 1.139,39 per persoon voor samenwoners en gehuwden, exclusief vakantiegeld.
2. Werkgeverspensioen: het ouderdomspensioen dat je via je werk hebt opgebouwd.
3. Eigen voorzieningen: bijvoorbeeld lijfrente, spaargeld of beleggingen.

Op mijnpensioenoverzicht.nl zie je in één overzicht wat je bij de SVB en bij pensioenuitvoerders hebt opgebouwd. Log in met DigiD, en doe het samen met je partner als je die hebt.

Rekenvoorbeeld: Kees

Kees is 62 en verdient € 4.500 bruto per maand. Volgens zijn pensioenoverzicht krijgt hij straks € 1.400 bruto werkgeverspensioen per maand. Zijn vrouw Ingrid is even oud, dus ze krijgen allebei de AOW voor samenwonenden.

Bruto gaat Kees er ruim 40% op achteruit. Netto valt het verschil kleiner uit. Vanaf zijn AOW-leeftijd betaalt hij geen AOW-premie meer. Daardoor is het tarief in de eerste belastingschijf in 2026 17,85% in plaats van 35,75%. Ook vallen kosten weg, zoals woon-werkverkeer.

Met de pensioengat-indicatie zie je of er bij jouw situatie een pensioengat dreigt: een tekort tussen je verwachte inkomen en wat je nodig hebt.

Stap 3: maak een budget voor later

Je uitgaven na pensioen zijn niet automatisch lager. Sommige kosten dalen, zoals reiskosten en werkkleding. Andere stijgen juist, zoals vakanties, hobby's, zorg en onderhoud aan je huis. Maak met de budgetplanner een begroting voor je eerste jaren als gepensioneerde en vergelijk die met je netto pensioeninkomen.

Stap 4: kijk naar je woning en hypotheek

Woonlasten zijn vaak de grootste post. Een paar vragen om op tijd te stellen:

• Is je hypotheek bij je pensioen afgelost? Zo niet, kun je de maandlasten dan nog dragen met een lager inkomen?
• Heb je nog een aflossingsvrij deel? Dat staat aan het eind van de looptijd nog volledig open. Lees meer in hypotheekvormen.
• Past je huis nog bij je toekomst? Sommige mensen kiezen ervoor kleiner of gelijkvloers te gaan wonen.
• Extra aflossen of niet? Aflossen verlaagt je lasten, maar het geld zit daarna vast in je huis.

Stap 5: ken de keuzes in je pensioenregeling

De meeste pensioenregelingen bieden keuzes. Welke precies, staat in je regeling. Vaak gaat het om:

• Eerder of later stoppen: eerder stoppen betekent een lagere uitkering, later stoppen een hogere.
• Deeltijdpensioen: een deel van je pensioen laten ingaan terwijl je minder gaat werken.
• Hoog-laag: de eerste jaren een hogere uitkering, daarna een lagere. Dat kan handig zijn om de periode tot je AOW-leeftijd te overbruggen.
• Uitruil: partnerpensioen omzetten in een hoger ouderdomspensioen, of omgekeerd. Doe dit alleen als jullie samen weten wat het betekent voor de achterblijvende partner.

Veel pensioenfondsen stappen in deze jaren over naar het nieuwe stelsel. Dat kan gevolgen hebben voor hoe je uitkering meebeweegt. Lees meer in de nieuwe pensioenregels.

Stap 6: eventueel een gat dichten

Dreigt er een tekort? Dan zijn er een paar knoppen om aan te draaien:

• Langer doorwerken of in deeltijd doorwerken.
• Extra sparen of fiscaal gunstig opbouwen met lijfrente binnen je jaarruimte. Zie jaarruimte en lijfrente.
• Uitgaven verlagen, nu al of na pensioen.
• Woonlasten verlagen, bijvoorbeeld door af te lossen of kleiner te gaan wonen.

Let op de loonheffingskorting

Na je pensioen krijg je vaak inkomen van meerdere partijen: de SVB voor de AOW en een of meer pensioenuitvoerders. Laat de heffingskorting maar bij één van hen toepassen. Doen ze het allebei, dan wordt er per maand te weinig belasting ingehouden en krijg je achteraf een aanslag om bij te betalen. Ook bij één uitbetaler kan het voorkomen dat er te weinig wordt ingehouden. Met een voorlopige aanslag spreid je dat bedrag over het jaar. Lees meer in de voorlopige aanslag.

Daalt je inkomen flink, check dan ook of je recht krijgt op zorgtoeslag of huurtoeslag.

Stap 7: regel je nalatenschap

Rond je pensioen denken veel mensen ook na over wat ze willen nalaten, en of ze hun kinderen al bij leven willen helpen. Lees daarover meer in erven en schenken. Een testament of levenstestament laat je opstellen door een notaris.

Checklist op een rij

Dit artikel is algemene uitleg en geen persoonlijk advies. De bedragen en tarieven gelden voor 2026 en kunnen veranderen. Voor keuzes in je pensioen kun je terecht bij je pensioenuitvoerder of een erkend financieel adviseur met een AFM-vergunning. Meer over pensioen lees je in onze gids pensioen in Nederland, en over geld in elke fase in geld in elke levensfase.