De voorlopige aanslag: wat het is en wanneer je hem aanvraagt

Een voorlopige aanslag is een schatting van de inkomstenbelasting die je over een jaar betaalt of terugkrijgt. In plaats van alles achteraf in één keer te verrekenen, betaal je elke maand alvast een deel, of krijg je elke maand alvast geld terug. Bij je aangifte na afloop van het jaar wordt alles definitief verrekend.

Dit artikel hoort bij onze gids Belastingen in Nederland. Data en regels zijn gecontroleerd op 14 november 2026.

Hoe werkt een voorlopige aanslag?

Normaal doe je in het voorjaar aangifte over het jaar ervoor. Daarna volgt een definitieve aanslag en betaal je of ontvang je het verschil in één keer. Met een voorlopige aanslag haal je dat naar voren.

• Moet je betalen? Dan betaal je het bedrag in termijnen in het jaar zelf, of in één keer.
• Krijg je geld terug? Dan krijg je elke maand al een deel op je rekening.

De Belastingdienst kan je ook zelf een voorlopige aanslag sturen als ze verwachten dat je volgend jaar ineens veel moet betalen. Soms komt er na je aangifte eerst een voorlopige aanslag en pas later de definitieve.

Wanneer is een voorlopige aanslag handig?

Een voorlopige aanslag is niet verplicht. Maar in een aantal situaties kiezen veel mensen er bewust voor.

Ben je net begonnen als ondernemer en verwacht je winst? Dan raadt de Belastingdienst zelf aan een voorlopige aanslag aan te vragen. Ook voor de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet, die je als zzp'er zelf betaalt, kun je een voorlopige aanslag krijgen. Meer hierover lees je in Zzp'er worden: de financiële basis.

Rekenvoorbeeld: Kees en Ingrid met hypotheekrenteaftrek

Kees en Ingrid kochten een huis. Ze verwachten over 2027 ongeveer € 3.600 terug te krijgen door hun hypotheekrenteaftrek. Zonder voorlopige aanslag krijgen ze dat in 2028 in één keer, na hun aangifte. Met een voorlopige aanslag krijgen ze in 2027 elke maand ongeveer € 300 terug. Dat verlaagt hun maandlasten direct.

Let op: klopt de schatting niet, bijvoorbeeld omdat de rente of het inkomen verandert, dan moeten ze achteraf iets terugbetalen. Hoe een hypotheek werkt, lees je in Wat is een hypotheek?

Rekenvoorbeeld: Priya als zzp'er

Priya is in 2026 als zzp'er begonnen. Ze verwacht in 2027 een winst waardoor ze ongeveer € 6.600 aan inkomstenbelasting en bijdrage Zvw moet betalen. Vraagt ze in december 2026 een voorlopige aanslag aan, dan kan ze dat in termijnen betalen in plaats van in 2028 in één keer. Krijgt ze haar aanslag in januari, dan zijn dat volgens de regels van de Belastingdienst maximaal 11 termijnen van ongeveer € 600.

Dit is een vereenvoudigd voorbeeld. Hoeveel jij betaalt, hangt af van je winst, aftrekposten en kortingen.

Zo vraag je een voorlopige aanslag aan

Je vraagt een voorlopige aanslag aan in Mijn Belastingdienst. De Belastingdienst beschrijft vier stappen:

1. Voorbereiden. Leg je DigiD klaar, en schattingen van je inkomen, je bank- en beleggingssaldi en crypto op 1 januari, je WOZ-waarde en hypotheekgegevens, giften, zorgkosten en premies voor lijfrente of een arbeidsongeschiktheidsverzekering.
2. Inloggen met je DigiD. Vraag je het samen met je fiscale partner aan, dan heeft ieder een eigen DigiD nodig.
3. Invullen. Je kunt gegevens uit een eerdere aangifte laten overnemen. Controleer en pas aan waar je situatie anders is.
4. Ondertekenen en verzenden. Je krijgt meestal binnen 4 weken bericht, altijd binnen 8 weken.

Een voorlopige aanslag over 2027 kun je volgens de Belastingdienst aanvragen vanaf 1 december 2026. De automatische voorlopige aanslagen 2027 worden vanaf half december verstuurd.

Tot wanneer kan het?

Meestal kun je een voorlopige aanslag aanvragen of wijzigen tot 1 mei van het jaar erna. Heb je een aangiftebrief, dan tot de uiterste datum op die brief. Met uitstel geldt de uitsteldatum. Heb je al aangifte gedaan over dat jaar, dan kun je geen voorlopige aanslag meer aanvragen of wijzigen.

Betalen in termijnen

Je mag kiezen of je in één keer betaalt of in maandelijkse termijnen. Volgens de Belastingdienst:

• In één keer: het bedrag moet uiterlijk een maand na de datum van de voorlopige aanslag binnen zijn.
• In termijnen: maximaal 11 termijnen in het lopende jaar. De eerste uiterlijk een maand na de datum van de aanslag, de laatste vóór het einde van het jaar. Een automatische incasso is het makkelijkst.
• Te laat in het jaar voor minimaal 2 termijnen? Dan moet je binnen 6 weken in één keer betalen.

Een voorbeeld van de Belastingdienst: een voorlopige aanslag 2026 van € 1.210 met datum 28 januari 2026 betaal je in 11 termijnen van € 110.

Met de budgetplanner kun je dat potje inrichten.

Controleer en wijzig op tijd

Een voorlopige aanslag is zo goed als de schatting erachter. De Belastingdienst noemt als voorbeelden dat je meer bent gaan verdienen of met pensioen bent gegaan. Ook een verhuizing, een nieuwe hypotheek of minder uren werken zijn goede redenen om je voorlopige aanslag na te lopen. Ook als je na je aangifte toch moest bijbetalen, terwijl je al een voorlopige aanslag had, klopt die waarschijnlijk niet meer.

Een wijziging van je voorlopige aanslag 2026 die je vóór 15 oktober 2026 doorgaf, neemt de Belastingdienst normaal mee naar 2027. Heb je na 15 oktober gewijzigd? Dan neemt de Belastingdienst die wijziging niet automatisch mee naar 2027. Controleer dan je nieuwe voorlopige aanslag 2027 extra goed.

Voorlopige aanslag en box 3

Heb je spaargeld en beleggingen boven het heffingsvrij vermogen? Dan berekent de Belastingdienst het box 3-deel van je voorlopige aanslag 2026 met de percentages uit de wet: 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor overige bezittingen en 2,70% voor schulden. Met je werkelijke rendement kan de Belastingdienst in de voorlopige aanslag nog geen rekening houden, want dat is pas na afloop van het jaar bekend. Was je werkelijke rendement lager, dan wordt dat in de aangifte verrekend. Lees alles hierover in Box 3: belasting op spaargeld en beleggingen of maak een schatting met de box 3-indicatie.

Voor- en nadelen op een rij

Voordelen

• Geen grote rekening achteraf, of je teruggave al in het jaar zelf.
• Beter overzicht over je maandlasten.
• Minder kans op belastingrente bij een te betalen bedrag.

Nadelen

• Een verkeerde schatting kan alsnog leiden tot bijbetalen of terugbetalen.
• Je moet zelf opletten en wijzigingen doorgeven.
• Geld dat je vooruit betaalt, kun je in de tussentijd niet voor iets anders gebruiken.

Welke heffingskortingen in je voorlopige aanslag zitten, zie je op het overzicht dat je krijgt. Twijfel je over je eigen situatie, neem dan contact op met de Belastingdienst. Regels en data kunnen veranderen. Dit artikel geeft algemene uitleg en geen persoonlijk advies.