Box 3 in 2026: zo werkt de belasting op spaargeld en beleggingen

In box 3 betaal je belasting over je spaargeld, beleggingen en ander vermogen. In 2026 is de eerste € 59.357 per persoon vrijgesteld. Over het deel daarboven rekent de Belastingdienst met een vast rendement en daarover betaal je 36%. Was je werkelijke rendement lager, dan mag je dat lagere bedrag doorgeven.

Hieronder lees je hoe de berekening werkt, met uitgewerkte voorbeelden voor een alleenstaande en voor fiscale partners. Dit artikel hoort bij onze gids Belastingen in Nederland. Wil je eerst weten hoe box 3 zich verhoudt tot box 1 en 2? Lees dan Box 1, 2 en 3 uitgelegd.

Wat valt er in box 3?

Volgens de Belastingdienst deel je je bezittingen in box 3 in drie groepen.

Bron: Belastingdienst, box 3-berekening 2026.

Niet alles telt mee. Je eigen woning valt in box 1. Geld in een pensioenregeling of op een lijfrenterekening binnen de fiscale regels telt ook niet mee. Van je schulden mag je pas iets aftrekken boven een drempel van € 3.800 per persoon. Fiscale partners hebben samen een drempel van € 7.600.

De peildatum: 1 januari

Voor de standaardberekening telt alleen de stand op 1 januari 2026. Heb je in februari een erfenis gekregen of in juni een auto gekocht? Dan telt dat voor de box 3-berekening van 2026 niet mee. Pas de stand op 1 januari 2027 bepaalt de berekening over 2027.

Zo werkt de berekening in 2026

De Belastingdienst rekent in zes stappen. Het forfaitair rendement is het berekende rendement met vaste percentages.

1. Bereken het rendement. Banktegoeden keer 1,28%, plus overige bezittingen keer 6,00%, min schulden boven de drempel keer 2,70%.
2. Bereken de rendementsgrondslag. Je bezittingen min je schulden boven de drempel.
3. Trek het heffingsvrij vermogen af. Wat overblijft heet de grondslag sparen en beleggen.
4. Bereken je aandeel. Deel de grondslag sparen en beleggen door de rendementsgrondslag.
5. Bereken je box 3-inkomen. Het rendement uit stap 1 keer het percentage uit stap 4.
6. Bereken de belasting. Het box 3-inkomen keer 36%.

De officiële naam van deze heffing is vermogensrendementsheffing. Het heffingsvrij vermogen werkt niet als een simpele aftrek van je rendement. Het verlaagt het deel van je vermogen waarover je rendement wordt belast. Dat gaat naar verhouding over al je bezittingen, dus over je spaargeld en je beleggingen samen.

Rekenvoorbeeld 1: alleenstaand met € 80.000 sparen en € 40.000 beleggen

Mo is alleenstaand. Op 1 januari 2026 heeft hij € 80.000 op zijn spaarrekening en € 40.000 aan beleggingen. Hij heeft geen schulden.

Mo betaalt over 2026 dus ongeveer € 622 box 3-belasting. Dat is ongeveer 0,52% van zijn totale vermogen. Omdat het percentage voor banktegoeden nog voorlopig is, kan het definitieve bedrag iets afwijken.

Rekenvoorbeeld 2: fiscale partners met hetzelfde vermogen

Stel dat Mo samenwoont met Lisa en dat zij elkaars fiscaal partner zijn. Samen hebben ze precies hetzelfde: € 80.000 spaargeld en € 40.000 beleggingen.

Samen betalen ze ongeveer € 12. Het verschil met Mo alleen komt door het dubbele heffingsvrij vermogen. Partners mogen de grondslag sparen en beleggen vrij verdelen, zolang het totaal klopt. Bij box 3 maakt die verdeling tussen fiscale partners meestal weinig uit, omdat het tarief voor iedereen 36% is. Maar de verdeling kan wel gevolgen hebben voor bijvoorbeeld toeslagen of de heffingskortingen van de partner met het laagste inkomen.

Partners met een dubbel zo groot vermogen

Hebben Mo en Lisa samen € 160.000 spaargeld en € 80.000 beleggingen? Dan is het rendement € 6.848, de grondslag sparen en beleggen € 121.286 en het aandeel 50,54%. Hun box 3-inkomen is samen ongeveer € 3.461. De belasting is samen ongeveer € 1.246, dus twee keer het bedrag van Mo alleen.

Rekenvoorbeeld 3: met een schuld

Stel Mo heeft naast zijn € 80.000 spaargeld en € 40.000 beleggingen ook een autolening van € 10.000. Eerst gaat de drempel eraf: € 10.000 − € 3.800 = € 6.200 aftrekbare schuld.

• Rendement: € 3.424 − (€ 6.200 × 2,70% = € 167) = € 3.257
• Rendementsgrondslag: € 120.000 − € 6.200 = € 113.800
• Grondslag sparen en beleggen: € 113.800 − € 59.357 = € 54.443
• Aandeel: 47,84%
• Box 3-inkomen: ongeveer € 1.558
• Belasting: ongeveer € 561

Een schuld verlaagt je box 3-belasting dus wel, maar minder dan de rente die je er waarschijnlijk zelf over betaalt. Een lening afsluiten om belasting te besparen loont vrijwel nooit.

Werkelijk rendement lager? Lever tegenbewijs

De Hoge Raad heeft bepaald dat de Belastingdienst niet meer mag belasten dan je werkelijk hebt verdiend. Sinds de Wet tegenbewijsregeling box 3 kun je daarom laten zien dat je werkelijke rendement lager was. Vanaf belastingjaar 2025 doe je dat gewoon in je aangifte. Heb je vermogen, dan vraagt de aangifte vanzelf of je je werkelijk rendement wilt opgeven. De Belastingdienst rekent daarna met het bedrag dat voor jou het voordeligst is.

Wat telt mee bij het werkelijk rendement volgens de Belastingdienst:

• ontvangen rente, dividend en huur
• waardestijging én waardedaling van je beleggingen, crypto en een tweede woning, ook als je niets verkoopt
• vanaf 2026 een bijtelling als je een tweede woning zelf gebruikt
• betaalde rente op box 3-schulden mag je aftrekken, andere kosten zoals transactiekosten niet

Er zijn twee belangrijke verschillen met de standaardberekening. Bij het werkelijk rendement geldt geen heffingsvrij vermogen: je kijkt naar het rendement over je hele vermogen. En aan- en verkopen tijdens het jaar tellen wel mee. Is je totale werkelijke rendement negatief, dan wordt het op € 0 gezet. Een verlies mag je niet meenemen naar een ander jaar.

Voorbeeld: wanneer loont tegenbewijs?

Mo kreeg in 2026 2% rente op zijn € 80.000, dus € 1.600. Zijn beleggingen daalden dat jaar met 5%, dus € 2.000. Zijn werkelijke rendement is € 1.600 − € 2.000 = min € 400. Dat wordt € 0. Omdat dit lager is dan het berekende box 3-inkomen van € 1.730, betaalt hij over 2026 geen box 3-belasting.

Waren zijn beleggingen juist 10% gestegen, dan was zijn werkelijke rendement € 1.600 + € 4.000 = € 5.600. Dat is hoger dan € 1.730. Dan is tegenbewijs niet gunstig en blijft de standaardberekening staan.

Dit is een rekenvoorbeeld. Rente en rendement zijn niet gegarandeerd en beleggingen kunnen in waarde dalen.

Wat gaat er veranderen aan box 3?

Box 3 staat al jaren ter discussie. De stand van zaken op 15 november 2026:

• Wet werkelijk rendement box 3. De Tweede Kamer nam dit wetsvoorstel op 12 februari 2026 aan. De Eerste Kamer besprak het op 30 juni 2026, maar stelde de stemming uit tot de behandeling van een aanpassing.
• Novelle vermogenswinstbelasting. Op 3 november 2026 diende het kabinet die aanpassing in. Volgens de samenvatting van de Tweede Kamer wordt de waardestijging van onder meer aandelen, obligaties, opties en vastgoed straks pas belast als die echt is gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop. Rente en dividend blijven elk jaar belast. Vanwege de uitvoerbaarheid moet het nieuwe stelsel op 1 januari 2029 ingaan. De Tweede Kamer nam de novelle op 12 november 2026 aan. De Eerste Kamer moet nog stemmen.
• Tot die tijd blijft het huidige stelsel gelden: het forfaitaire rendement met de mogelijkheid van tegenbewijs.
• Heffingsvrij vermogen 2027. In september 2026 stelde het kabinet voor dit in 2027 te verlagen. In de Kamerbrief van 3 november 2026 staat dat dit voorstel wordt geschrapt. Welk bedrag in 2027 precies geldt, staat pas vast als het parlement klaar is met het Belastingplan 2027. Kijk daarvoor later op belastingdienst.nl.

Dit zijn plannen en ze kunnen nog veranderen. Wij werken dit artikel bij zodra er een besluit is.

Slim omgaan met box 3, zonder trucs

Een paar algemene punten die veel mensen nuttig vinden:

• Een buffer is geen probleem. Veel mensen houden een noodbuffer aan. Zit je ruim onder het heffingsvrij vermogen, dan betaal je in box 3 niets. Met de noodbuffer-calculator zie je hoeveel buffer bij jou past.
• Spaarrente versus forfait. Is je spaarrente lager dan 1,28%, dan kan tegenbewijs voordelig zijn als je alleen spaargeld hebt.
• Beleggen en box 3. Wie belegt, betaalt in de standaardberekening over 6% rendement, ook in een slecht jaar. Dankzij het tegenbewijs hoeft dat niet meer nadelig uit te pakken. Lees meer over beleggen in Wat is beleggen?
• Grote aanslag verwacht? Met een voorlopige aanslag betaal je de box 3-belasting in maandelijkse delen.

Reken je eigen situatie door met de box 3-indicatie. Die geeft een indicatie, geen exacte aanslag.

De bedragen in dit artikel gelden voor 2026 en zijn gecontroleerd op 15 november 2026. Regels kunnen veranderen. Kijk voor je eigen situatie altijd op belastingdienst.nl en vraag bij twijfel de Belastingdienst om uitleg.