Samenwonen en geld: afspraken die ruzie voorkomen

Samenwonen is ook financieel een stap. Jullie delen huur of hypotheek, boodschappen en energie, en vaak ook toekomstplannen. Ruzie over geld ontstaat zelden door het bedrag zelf, maar door onduidelijke afspraken. Hieronder lees je hoe stellen kosten verdelen, wat je juridisch kunt vastleggen en wat er verandert voor toeslagen, belasting en erfenis.

Hoe verdeel je de kosten?

Er zijn drie veelgebruikte manieren. Geen ervan is de enige juiste.

1. Alles samen: beide inkomens gaan op een gezamenlijke rekening, waarvan alles wordt betaald. Simpel en overzichtelijk, maar je hebt minder eigen ruimte.
2. Alles apart: ieder houdt zijn eigen geld en jullie verrekenen gezamenlijke kosten. Veel vrijheid, maar het kan veel geregel en discussie opleveren.
3. Een mix: een gezamenlijke rekening voor vaste lasten en boodschappen, waar ieder een afgesproken bedrag op stort. De rest blijft op een eigen rekening.

Gelijk of naar inkomen?

Bij een mix moet je bepalen hoeveel ieder inlegt. Verdienen jullie ongeveer evenveel, dan ligt 50/50 voor de hand. Is er een groot verschil, dan kiezen veel stellen voor een verdeling naar rato van het inkomen.

Rekenvoorbeeld: Sanne en Mo

Sanne verdient € 3.200 netto per maand, Mo € 2.400. Hun gezamenlijke kosten (huur, energie, boodschappen, verzekeringen en internet) zijn € 2.400 per maand.

Bij 50/50 houdt Sanne € 800 meer over dan Mo. Bij een verdeling naar inkomen is dat verschil € 458. Welke verdeling eerlijk voelt, bepalen jullie samen. Zet het in de budgetplanner, zodat jullie allebei zien wat er overblijft.

Een gezamenlijke buffer

Samen hebben jullie ook samen risico's: een kapotte wasmachine, een hogere energierekening of een periode zonder werk. Veel stellen houden naast hun eigen spaargeld een gezamenlijke buffer aan. Met de noodbuffer-calculator bepaal je hoe groot die kan zijn op basis van jullie vaste lasten.

Trouwen, partnerschap of samenlevingscontract

Juridisch maakt het veel uit hoe jullie samenwonen.

Getrouwd of geregistreerd partnerschap

Wie sinds 1 januari 2018 trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, valt standaard onder de beperkte gemeenschap van goederen. Wat jullie tijdens het huwelijk opbouwen, is van jullie samen. Wat je al had voor het huwelijk, en erfenissen en schenkingen, blijven van jou. Willen jullie het anders regelen, dan kan dat met huwelijkse voorwaarden bij de notaris.

Getrouwde partners zijn automatisch elkaars erfgenaam. Bij een scheiding regelt de wet hoe bezittingen, schulden en pensioen worden verdeeld.

Samenwonen zonder contract

Wonen jullie samen zonder contract, dan regelt de wet weinig voor jullie samen. Gaan jullie uit elkaar, dan is niet altijd duidelijk wie wat bezit. En overlijdt een van jullie, dan erft de ander zonder testament niets.

Samenwonen met een samenlevingscontract

In een samenlevingscontract leggen jullie afspraken vast over:

• hoe jullie de kosten van het huishouden verdelen;
• van wie spullen, spaargeld en eventueel het huis zijn;
• wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan, bijvoorbeeld met het huurcontract of de woning;
• of jullie elkaar aanwijzen voor het partnerpensioen.

Je kunt het zelf opstellen, maar een notarieel contract heeft voordelen. Het kan jullie fiscaal partner maken, en het kan nodig zijn om voor de erfbelasting als partner te worden gezien. Combineer het met een testament als jullie elkaar willen laten erven.

Praat ook over schulden

Een eerlijk gesprek over geld gaat niet alleen over inkomen, maar ook over schulden. Heeft een van jullie een studieschuld, een lening of een achterstand? Dat kan gevolgen hebben voor een gezamenlijke hypotheek of huurwoning. Ook een negatieve BKR-registratie van één partner kan een gezamenlijke lening lastiger maken. Leg schulden daarom vroeg op tafel en spreek af wie wat aflost. Ben je getrouwd in gemeenschap van goederen, dan kunnen schuldeisers in sommige gevallen ook verhaal halen op gezamenlijk bezit.

Wat verandert er voor toeslagen?

Wie samenwoont, wordt voor de Belastingdienst meestal elkaars toeslagpartner. Jullie inkomens en vermogens tellen dan samen voor zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag. Dat kan betekenen dat je minder of geen toeslag meer krijgt.

Geef de verandering op tijd door. Doe je dat niet, dan kan het zijn dat je later een flink bedrag moet terugbetalen. Lees meer in toeslagen uitgelegd.

Belasting: fiscaal partners

Fiscaal partners mogen bepaalde posten in de aangifte onderling verdelen, zoals de hypotheekrenteaftrek, het eigenwoningforfait en de grondslag voor box 3. Dat kan voordeel opleveren. Gehuwden en geregistreerde partners zijn automatisch fiscaal partner. Samenwoners kunnen het worden, bijvoorbeeld met een notarieel samenlevingscontract of als ze samen een huis kopen waarin ze allebei wonen.

Als een van jullie overlijdt

Dit is het onderwerp waar stellen het minst graag over praten, maar het meest aan hebben.

• Erven: samenwoners erven zonder testament niets van elkaar.
• Erfbelasting: in 2026 heeft een partner een vrijstelling van € 828.035. Samenwoners krijgen die partnervrijstelling alleen onder voorwaarden, bijvoorbeeld als ze minimaal 5 jaar samenwonen, of korter met een notarieel samenlevingscontract. Anders geldt een vrijstelling van € 2.769 en een tarief van 30% tot 40%. Lees meer over erfbelasting in erven en schenken.
• Pensioen: veel pensioenregelingen kennen een partnerpensioen voor de nabestaande. Ongehuwde partners moeten soms worden aangemeld bij de pensioenuitvoerder. Check het in je pensioenoverzicht.
• Woning: hebben jullie samen een huis met een hypotheek? Dan is het goed om na te denken over hoe de achterblijver de lasten kan blijven betalen.

Samen een huis kopen

Kopen jullie samen een huis, dan tellen beide inkomens mee voor de hypotheek. Spreek af wat er gebeurt als de één meer eigen geld inbrengt dan de ander, en leg dat vast. Lees ook huren of kopen voordat jullie de stap zetten.

Krijgen jullie kinderen, dan veranderen jullie kosten en vaak ook de verdeling van werk en zorg. Lees verder in kinderen en geld.

Dit artikel is algemene uitleg en geen juridisch of financieel advies. De bedragen gelden voor 2026 en kunnen veranderen. Voor een samenlevingscontract, huwelijkse voorwaarden of een testament kun je terecht bij een notaris. Meer over geld in elke fase lees je in onze gids geld in elke levensfase.