Studeren en geld: studiefinanciering, bijbaan en budget

Als student heb je meestal een klein budget en veel nieuwe kosten. Studiefinanciering van DUO helpt, maar een deel ervan is een lening die je later terugbetaalt. Wie weet hoe het systeem werkt en een simpel budget maakt, leent vaak minder en houdt meer grip. Hieronder lees je wat je in 2026 krijgt, wat lenen kost en hoe je je geld verdeelt.

Hoe werkt studiefinanciering?

Studiefinanciering vraag je aan bij DUO. In het hoger onderwijs bestaat het uit vier onderdelen:

• Basisbeurs: een vast bedrag dat afhangt van of je thuis of op kamers woont.
• Aanvullende beurs: extra geld als je ouders een lager inkomen hebben.
• Rentedragende lening: geld dat je leent en later met rente terugbetaalt.
• Collegegeldkrediet: een lening om je collegegeld te betalen.

Daarnaast krijg je een studentenreisproduct, waarmee je met korting of gratis met het openbaar vervoer reist.

De bedragen van september tot en met december 2026

Van januari tot en met augustus 2027 wordt de basisbeurs € 134,45 (thuiswonend) of € 335,10 (uitwonend) per maand. Voor het mbo gelden andere bedragen; die staan op de website van DUO.

Gift of lening?

De basisbeurs, aanvullende beurs en het reisproduct zijn een prestatiebeurs. Ze worden pas een gift als je binnen 10 jaar je diploma haalt. Lukt dat niet, dan moet je ze alsnog terugbetalen. De rentedragende lening en het collegegeldkrediet betaal je altijd terug.

Wat kost lenen bij DUO?

Over alles wat je leent, betaal je rente. De rente is gekoppeld aan wat de overheid zelf betaalt om geld te lenen. Zolang je studeert, wordt het percentage elk jaar opnieuw vastgesteld. Daarna staat het telkens 5 jaar vast.

Bijna alle huidige studenten vallen onder de terugbetalingsregels van 35 jaar. Je betaalt naar draagkracht: verdien je weinig, dan betaal je minder of tijdelijk niets.

Rekenvoorbeeld: Priya leent vier jaar

Priya studeert vier jaar en leent elke maand de volledige lening van € 315,17 plus het collegegeldkrediet van € 224,50. Dat is € 539,67 per maand, of € 6.476 per jaar. Na vier jaar heeft ze zonder rente € 25.904 geleend.

Daarbovenop komt rente. Rekenen we voor het gemak met een gemiddelde rente van 2,5%, dan loopt haar schuld tijdens de vier studiejaren en een aanloopfase van twee jaar op met naar schatting ruim € 2.500. Dat is een rekenvoorbeeld: de werkelijke rente wordt elk jaar opnieuw vastgesteld. En wat ze leent, telt later mee als ze een hypotheek wil: een studieschuld verlaagt het bedrag dat je kunt lenen voor een huis. Lees meer in studieschuld aflossen en wat is een hypotheek.

De rol van je ouders

De hoogte van je aanvullende beurs hangt af van het inkomen van je ouders. Het idee erachter is dat ouders met een hoger inkomen zelf iets bijdragen aan de studie van hun kind. In de praktijk doet niet elke ouder dat. Krijg je geen of weinig aanvullende beurs en dragen je ouders niets bij, dan kun je het ontbrekende bedrag extra lenen bij DUO.

Willen je ouders je helpen, dan kan dat ook fiscaal gunstig. In 2026 mogen ouders hun kind € 6.908 per jaar belastingvrij schenken. Voor een dure studie, met minimaal € 20.000 aan studiekosten per jaar, geldt onder voorwaarden een eenmalig verhoogde vrijstelling van € 69.009. Meer hierover lees je in erven en schenken.

Maak met je ouders duidelijke afspraken: is het een gift of een lening, en wat gebeurt er als je stopt met je studie? Dat voorkomt misverstanden later.

Een bijbaan naast je studie

Je mag sinds 2020 onbeperkt bijverdienen naast je studiefinanciering, volgens DUO. Een bijbaan kan je leenbedrag flink verlagen. Let wel op:

• Zorgtoeslag: hoe hoger je inkomen, hoe lager je zorgtoeslag. Geef je verwachte jaarinkomen op tijd door aan de Belastingdienst.
• Loonheffing: je werkgever houdt vaak belasting in. Als student krijg je dat via de aangifte inkomstenbelasting vaak (deels) terug. Lees aangifte inkomstenbelasting.
• Studievoortgang: werken kost tijd. Studievertraging kan meer kosten dan een bijbaan oplevert.

Een studentenbudget maken

Met een simpel budget zie je per maand wat er binnenkomt en wat eruit gaat. Een voorbeeld voor Mo, die uitwonend studeert en € 300 per maand verdient met een bijbaan:

Mo komt € 50 per maand tekort, nog zonder collegegeld. Hij kan kiezen: een paar uur extra werken, besparen op boodschappen, of een beperkt bedrag lenen. Met de budgetplanner zet je je eigen situatie op een rij. De bedragen voor zorgtoeslag en zorgverzekering zijn hier voorbeelden; die verschillen per persoon.

Een handige methode voor studenten is werken met potjes: een vast bedrag voor boodschappen, uitgaan en kleding. Lees hoe in budgetteren met potjes.

Sparen als student

Ook met een klein budget is een kleine buffer waardevol. Een kapotte laptop of fiets kan anders meteen tot een lening leiden. Begin met een klein doel, bijvoorbeeld € 500, en vergroot dat stap voor stap. Met de spaardoel-calculator zie je hoe lang het duurt.

Pas op met kopen op afbetaling en achteraf betalen. Het voelt als gratis uitstel, maar je kunt ongemerkt veel schuld opbouwen. Lees meer in achteraf betalen.

Na je studie

Na je studie begint de terugbetaling van je studieschuld niet meteen: eerst is er een aanloopfase. Daarna betaal je in termijnen, en je kunt altijd extra aflossen zonder boete. Ga je samenwonen met je eerste salaris? Lees dan ook samenwonen en geld.

Dit artikel is algemene uitleg en geen persoonlijk advies. De bedragen gelden voor 2026 en de rente voor 2026 en 2027; regels kunnen veranderen. Kijk voor jouw situatie in Mijn DUO. Meer over geld in elke fase lees je in onze gids geld in elke levensfase.