Waarom de markt timen zo lastig is

De markt timen betekent dat je probeert te voorspellen wanneer de beurs gaat dalen of stijgen, en daarop in- of uitstapt. Dat klinkt logisch: wie wil er nu niet voor een crash verkopen en op het dieptepunt terugkopen? In de praktijk lukt dat bijna niemand. In dit artikel lees je waarom, met cijfers over de beste en slechtste beursdagen en wat veel beleggers in plaats daarvan doen.

Twee keer gelijk hebben

Wie de markt wil timen, moet twee beslissingen goed nemen:

1. Uitstappen vóór de daling begint, of in elk geval vroeg in de daling.
2. Weer instappen vóórdat het herstel begint.

Ook als de eerste beslissing goed uitpakt, gaat het vaak mis bij de tweede. Op het dieptepunt is het nieuws meestal het slechtst. Bijna niemand voelt zich dan zeker genoeg om terug te kopen. En als het herstel eenmaal zichtbaar is, ligt de koers vaak al een stuk hoger dan toen je verkocht.

De beste en slechtste dagen liggen vlak bij elkaar

Een analyse van Morningstar van 27 maart 2026 keek naar de Amerikaanse S&P 500 van 1 januari 1990 tot 13 maart 2026. Een paar uitkomsten:

• Wie in die periode de tien beste beursdagen miste, haalde gemiddeld 2,40% per jaar minder rendement dan wie gewoon bleef zitten.
• Wie de tien slechtste dagen wist te ontlopen, haalde 2,66% per jaar meer.
• Maar: de beste en slechtste dagen lagen mediaan maar zeven dagen uit elkaar.

De conclusie van de analist: in theorie had het ontlopen van de slechtste dagen iets opgeleverd, maar in de praktijk is het vrijwel onmogelijk, omdat je dan bijna zeker ook de beste dagen mist. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.

Voorbeelden uit de praktijk

Bron: Morningstar, 27 maart 2026. In oktober 2008 en maart 2020 wisselden extreme dalingen en stijgingen elkaar binnen een paar dagen af. Wie op 12 maart 2020 in paniek verkocht, miste de volgende dag een van de tien grootste stijgingen sinds 1990. Deze heftige dagen vallen bijna altijd in periodes met hoge volatiliteit, juist als de angst het grootst is.

Waarom ons brein het toch wil proberen

Timing voelt aantrekkelijk, om een paar herkenbare redenen:

• Achteraf lijkt alles logisch. Na een beurscrash leest iedereen waarom het 'te verwachten' was. Vooraf was dat veel minder duidelijk.
• Verlies doet meer pijn dan winst plezier doet. Daardoor willen mensen een daling koste wat kost ontlopen.
• Nieuws en social media. Er is altijd wel iemand die een crash of juist een raket voorspelt. Wie maar vaak genoeg iets voorspelt, heeft een keer gelijk.
• Kuddegedrag. Als iedereen koopt, voelt het veilig om mee te doen. Als iedereen verkoopt, voelt verkopen veilig.

Wat wachten kost: een rekenvoorbeeld

Mo heeft € 10.000 die hij voor de lange termijn wil beleggen. Hij heeft het gevoel dat de beurs 'te hoog' staat en wacht op een daling van 10%, een correctie. Stel dat de markt in de twee jaar daarna eerst 15% stijgt en dan 10% daalt. Op het moment van de daling staat de koers nog steeds ongeveer 3,5% hoger dan toen Mo besloot te wachten. Hij koopt dan alsnog duurder in dan als hij meteen was begonnen, en hij heeft twee jaar geen rendement gehad op dat geld. Dit is een fictief rekenvoorbeeld; het had ook anders kunnen lopen.

Het omgekeerde gebeurt natuurlijk ook: soms volgt na een instapmoment direct een flinke daling. Het punt is niet dat wachten altijd slecht uitpakt, maar dat je vooraf niet weet welke van de twee je krijgt.

Wat de geschiedenis laat zien over dalingen

Dalingen horen bij beleggen. Een paar voorbeelden bij de S&P 500, op basis van koersen zonder dividend:

• In 2020 daalde de index in 33 dagen 33,9% en stond hij binnen ongeveer vijf maanden weer op het oude niveau.
• In 2022 daalde de index 25,4% en duurde het tot januari 2024 voor een nieuw record.
• Na de piek van maart 2000 duurde het tot 2007 voor een nieuw record, en na een nieuwe crash tot 2013 voordat de index blijvend boven de top van 2000 kwam.

In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Herstel kan snel gaan, maar ook heel lang duren. De volledige verhalen lees je in beurscrashes en herstel.

Wat doen veel beleggers in plaats van timen?

In plaats van te voorspellen, kiezen veel beleggers voor een vast plan dat niet afhangt van het nieuws:

1. Periodiek inleggen. Elke maand een vast bedrag, ongeacht de koers. Zo spreid je je instapmoment. Lees periodiek beleggen.
2. Een vaste verdeling. Bijvoorbeeld een vooraf gekozen verhouding tussen aandelen en obligaties, die je hooguit eens per jaar bijstelt. Lees risico en rendement.
3. Een buffer. Wie een noodbuffer heeft, hoeft niet te verkopen als het tegenzit.
4. Minder kijken. Wie elke dag naar zijn rekening kijkt, ziet veel meer rode dagen dan wie één keer per kwartaal kijkt, terwijl de belegging hetzelfde is.

In één keer of gespreid?

Heb je een groot bedrag ineens, dan speelt een iets andere vraag: alles in één keer inleggen, een lump sum, of verspreid over een aantal maanden? Ook dat is een vorm van timing. Gespreid inleggen kan schelen in spijt bij een daling vlak na instappen, maar kost rendement als de markt stijgt. Er is geen keuze die altijd beter uitpakt.

Het belangrijkste in het kort

Timing vraagt dat je de toekomst kent. Dat kan niemand betrouwbaar. De dagen met de grootste winsten liggen vaak midden in de periodes met de grootste angst. Daarom kiezen veel mensen voor een plan dat ze ook in slechte tijden kunnen volhouden.

Wil je zien wat jaren lang consequent inleggen kan opleveren bij een aangenomen rendement? Probeer de rente-op-rente-calculator. Twijfel je hoe je met spanning en risico omgaat, doe dan de quiz Hoe financieel fit ben jij?. Het complete overzicht vind je in de gids beleggen voor beginners.