De risico's van crypto: koersschommelingen, oplichting, toezicht en belasting

Crypto trekt veel aandacht: verhalen over mensen die rijk werden, over koersen die verdubbelen, over een financiële toekomst zonder banken. Daartegenover staan verhalen over mensen die alles kwijtraakten. De AFM is duidelijk: zij vindt handelen in crypto zeer risicovol, en adviseert alleen te handelen met eigen geld dat je kunt missen. In dit artikel lees je waarom, wat de Europese regels wel en niet regelen, en hoe je oplichting met crypto herkent.

Wat is crypto eigenlijk?

Crypto is digitaal geld of een digitale waarde die wordt bijgehouden in een blockchain: een gedeeld, digitaal grootboek. Er bestaan duizenden soorten crypto, met verschillende technologie en doelen. De bekendste is bitcoin. Je bewaart crypto in een wallet, een digitale portemonnee die bij een platform kan staan of die je zelf beheert.

Het verschil met een aandeel of obligatie: achter de meeste crypto zit geen bedrijf met winst of een belofte om rente te betalen. Volgens de AFM is de waarde vooral gebaseerd op speculatie, en ontbreekt in de regel een onderliggende waardebepaling.

De vijf grootste risico's

1. Sterke koersschommelingen

Doordat er geen onderliggende waarde is, kunnen koersen enorm schommelen. Klein nieuws kan grote koersveranderingen veroorzaken. Die beweeglijkheid heet volatiliteit. De AFM wijst er ook op dat crypto zijn waarde zelfs helemaal kan verliezen.

Koersdalingen van meer dan de helft binnen een jaar zijn bij crypto in het verleden meerdere keren voorgekomen. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst, in positieve noch in negatieve zin.

2. Het platform kan omvallen of verdwijnen

Bewaar je crypto bij een platform, dan loop je tegenpartijrisico: als het platform failliet gaat, gehackt wordt of fraude pleegt, kun je je crypto kwijtraken. Crypto valt niet onder het depositogarantiestelsel, dat spaargeld bij banken tot € 100.000 beschermt.

3. Zelf beheren betekent zelf verantwoordelijk zijn

Beheer je je crypto zelf in een wallet, dan heb je een herstelzin of privésleutel. Ben je die kwijt, dan is je crypto onbereikbaar. Krijgt iemand anders hem in handen, dan kan diegene alles leeghalen. Er is geen helpdesk die een transactie terugdraait.

4. Oplichting en manipulatie

De AFM noemt crypto kwetsbaar voor misleiding, oplichting en manipulatie. Bij pump-and-dump wordt de koers van een kleine munt opgejaagd, waarna de organisatoren verkopen en de laatkomers met verlies achterblijven. Sinds 30 december 2024 is dat bij crypto verboden onder de Europese cryptowet, voor organisatoren én deelnemers.

5. Complexiteit

Veel mensen begrijpen volgens de AFM niet goed waar ze in stappen. Dat geldt ook voor producten op basis van crypto, zoals bepaalde ETN's en ETF's met crypto als onderliggende waarde, en voor varianten als stablecoins, staking en lenen tegen crypto. Wat je niet begrijpt, kun je ook niet goed inschatten.

Rekenvoorbeeld: waarom herstellen zo moeilijk is

Mo legt € 1.000 in crypto. In een paar maanden daalt de koers met 60%. Zijn bezit is dan € 400 waard. Om weer op € 1.000 uit te komen, moet de koers niet met 60% stijgen, maar met 150%.

Dit is een rekenvoorbeeld om de wiskunde achter verliezen te laten zien, geen voorspelling. Of een koers ooit herstelt, is nooit zeker. Een van de redenen dat veel mensen spreiden en niet alles op één kaart zetten.

Wat regelt de Europese cryptowet wel en niet?

Sinds eind 2024 geldt in de EU de cryptowet MiCAR (Markets in Crypto-Assets Regulation). Volgens de AFM betekent dat:

Welke partijen in Nederland een vergunning hebben, staat in het register van de AFM. Een platform zonder vergunning dat zich op Nederlanders richt, is een rode vlag; lees hoe je dat controleert in de AFM-waarschuwingslijst gebruiken. Voor platforms die al eerder bij DNB geregistreerd waren, gold een overgangsperiode tot 30 juni 2025. Sindsdien hebben ook zij een vergunning nodig.

Zo gaat oplichting met crypto

De AFM ziet een toename van signalen over oplichting waarin crypto een rol speelt. Een paar voorbeelden die de AFM noemt:

• Nep-wallet-apps. Een app lijkt op een bekende wallet, maar steelt je privésleutels.
• Nepplatforms met gegarandeerd rendement. Een 'automatisch handelsplatform' belooft hoge winsten. Na je storting verdwijnt de aanbieder.
• Contact via WhatsApp of Telegram. Oplichters doen zich voor als medewerker van een platform en vragen om een 'verificatiebetaling' of toegang tot je wallet.
• Recovery scam. Na een eerdere oplichting belt iemand die zich voordoet als toezichthouder of gespecialiseerd bedrijf en belooft je geld terug te halen, tegen een 'transaction fee'.
• Misleidende sms of mail over een verdachte login, met een link naar een nagemaakte inlogpagina.

Daarnaast begint datingfraude steeds vaker over beleggen in crypto. Wordt je online liefde enthousiast over een platform en helpt die je met het openen van een wallet? Stop. Meer over deze trucs lees je in beleggingsfraude en oplichting herkennen.

Crypto met een hefboom: nog meer risico

Sommige platforms bieden crypto aan met een hefboom, bijvoorbeeld via CFD's. Je winst én verlies worden dan vergroot. Voor particuliere beleggers geldt bij CFD's op crypto in de EU een maximale hefboom van 2 op 1, juist vanwege de grote koersschommelingen. Hoe dat werkt, lees je in hefboomproducten.

Crypto en de belasting

Crypto is voor de belasting een bezitting. Je geeft het op in box 3, net als spaargeld en beleggingen. Hoe box 3 in 2026 werkt, lees je in box 3: belasting op spaargeld en beleggingen. Door nieuwe Europese regels (DAC8) moeten cryptoaanbieders sinds 1 januari 2026 gegevens over hun klanten bijhouden. Die geven ze vanaf 2027 elk jaar door aan de Belastingdienst, voor het eerst uiterlijk 31 januari 2027 over 2026. Regels kunnen veranderen.

Als je er toch in wilt stappen

Dit is geen advies om wel of niet in crypto te stappen. Wie het overweegt, kan zich aan de vuistregels van de AFM houden:

• Verdiep je vooraf goed, bijvoorbeeld door informatiedocumenten te lezen.
• Gebruik alleen eigen geld dat je volledig kunt missen. Leen nooit om crypto te kopen.
• Houd geld voor vaste lasten en je noodbuffer er altijd buiten; met de noodbuffer-calculator bepaal je hoeveel dat is.
• Werk alleen met partijen met vergunning, en check altijd de waarschuwingen.
• Wees kritisch op finfluencers die verdienen aan jouw aanmelding.

Twijfel je of je financiële basis op orde is? Doe de financieel-fit-quiz. Het totaaloverzicht over veilig omgaan met geld staat in de gids veilig met geld.

Informatie gecontroleerd op 14 november 2026. Handelen in crypto brengt grote risico's met zich mee; je kunt je volledige inleg verliezen.