De 4%-regel en de kritiek erop

De 4%-regel is de bekendste vuistregel voor leven van je vermogen. Je neemt in het eerste jaar 4% van je vermogen op en verhoogt dat bedrag daarna elk jaar met de inflatie. In Amerikaanse historische data bleek een gemengde portefeuille dan in de meeste periodes minstens dertig jaar mee te gaan. Omgekeerd volgt eruit dat je ongeveer 25 keer je jaarlijkse uitgaven nodig hebt.

Maar de regel is geen wet, en hij is niet gemaakt voor Nederland. In dit artikel lees je waar hij vandaan komt, hoe je hem gebruikt en waarom veel mensen hier voorzichtiger rekenen. Dit is algemene uitleg, geen persoonlijk advies.

Waar komt de 4%-regel vandaan?

In 1994 publiceerde de Amerikaanse financieel planner William Bengen een analyse van historische rendementen. Hij zocht het hoogste opnamepercentage dat in elke historische periode minstens dertig jaar had standgehouden, voor een portefeuille van half aandelen en half obligaties. Hij kwam uit op 4%: in geen enkele historische periode was de portefeuille daarmee binnen 33 jaar op.

In 1998 volgde een studie van drie hoogleraren van Trinity University in Texas, die bekend werd als de Trinity-studie. Zij testten verschillende verhoudingen tussen aandelen en obligaties en verschillende opnamepercentages. Ze gebruikten Amerikaanse marktdata vanaf 1926 tot en met 1995, voor periodes van 15 tot 30 jaar.

Hun conclusie: bij opnames die meestijgen met de inflatie gaven percentages van 3% tot 4% hoge slagingskansen voor portefeuilles met veel aandelen. De onderzoekers schreven er zelf bij dat het om planning gaat. Tussentijds bijsturen is volgens hen waarschijnlijk nodig.

In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.

Zo werkt de regel in de praktijk

Een rekenvoorbeeld. Priya heeft € 600.000 belegd en wil daar volgens de 4%-regel van leven.

Let op: na jaar één kijk je niet meer naar de waarde van je portefeuille. Je verhoogt alleen met de inflatie. Dat geeft een voorspelbaar inkomen, maar ook risico: in slechte jaren neem je evenveel op als in goede. Bereken met de inflatiecalculator wat een paar procent inflatie per jaar doet met je uitgaven.

Wil je je eigen doelvermogen berekenen met verschillende percentages? Gebruik de financiële-vrijheid-calculator.

De kritiek: vijf redenen om voorzichtig te zijn

1. Het is Amerikaanse data

De studies gebruikten Amerikaanse aandelen, zoals die in de S&P 500, en Amerikaanse obligaties. De Amerikaanse beurs deed het in de twintigste eeuw relatief goed. Onderzoek met data van 17 ontwikkelde landen liet zien dat 4% met inflatiecorrectie maar in 4 van die 17 landen dertig jaar standhield, zelfs met gunstige aannames. Wie wereldwijd belegt, kan niet zomaar aannemen dat de Amerikaanse uitkomsten herhalen.

2. Box 3

In de studies zat geen Nederlandse vermogensbelasting in box 3. In 2026 rekent de Belastingdienst voor beleggingen met een forfaitair rendement van 6,00%. Over je vermogen boven het heffingsvrije bedrag van € 59.357 (€ 118.714 met fiscale partner) betaal je 36% over dat rendement.

Voor Priya, alleenstaand met € 600.000 in beleggingen, betekent dat in 2026 ongeveer € 11.678 box 3-belasting. Dat is bijna 2% van haar vermogen per jaar, bovenop haar opname van 4%. Haalt ze in een jaar minder dan het forfaitaire rendement, dan kan ze via de tegenbewijsregeling minder betalen. Het kabinet werkt aan een box 3-stelsel op basis van werkelijk rendement, met beoogde invoering op 1 januari 2029. De Eerste Kamer moet daar nog over stemmen. Lees meer in Box 3: belasting op spaargeld en beleggingen of reken het na met de box 3-indicatie.

3. Kosten

De Trinity-studie rekende zonder beleggingskosten. In werkelijkheid betaal je lopende fondskosten (TER), transactiekosten en soms valutakosten. Een paar tienden van een procent per jaar lijkt weinig, maar over dertig jaar telt het op. Zie De kosten van beleggen.

4. Valuta

Een Nederlander geeft uit in euro's, maar belegt vaak deels in dollars of andere munten. Dat valutarisico kan meevallen of tegenvallen, maar het zat niet in de Amerikaanse berekening.

5. Volgorderisico en een langere horizon

Het grootste risico zit in de volgorde van rendementen. Dat heet volgorderisico. Een crash in je eerste jaren als je van je vermogen leeft, doet veel meer schade dan dezelfde crash later.

Een rekenvoorbeeld. Twee mensen beginnen met € 500.000 en nemen € 20.000 per jaar op, jaarlijks verhoogd met 2%. Ze krijgen precies dezelfde tien jaarrendementen, alleen in omgekeerde volgorde:

Gemiddeld hebben ze hetzelfde rendement gehaald, maar A heeft na tien jaar ruim € 127.000 minder. Dit is een rekenvoorbeeld; rendementen zijn niet gegarandeerd.

Daarnaast keek de studie naar maximaal dertig jaar. Wie op zijn 45e stopt, heeft misschien veertig of vijftig jaar nodig. Over langere periodes ligt een veilig percentage lager.

Wat Nederland gunstiger maakt: AOW en pensioen

Er is ook een punt waarop Nederland gunstiger uitvalt. Bijna iedereen die hier woont, krijgt vanaf de AOW-leeftijd AOW. Per 1 juli 2026 is dat bruto € 1.662,16 per maand voor een alleenstaande, exclusief vakantiegeld. Daarnaast hebben veel mensen werkgeverspensioen.

Je vermogen hoeft dus niet je hele leven álle uitgaven te dragen. Vaak bekijken mensen twee periodes:

1. Tot de AOW-leeftijd: je vermogen draagt alles. Dat is de periode waarin volgorderisico en box 3 het zwaarst wegen.
2. Na de AOW-leeftijd: AOW en pensioen dekken een deel, en je vermogen vult aan.

Voor die tweede periode kan een hoger opnamepercentage verdedigbaar zijn, omdat de horizon korter is en de basis al gedekt is. Lees meer in FIRE uitgelegd en Pensioen in Nederland.

Alternatieven voor de vaste 4%-regel

Er bestaan verschillende manieren om flexibeler op te nemen. Een paar die vaak worden genoemd:

• Vast percentage van de actuele waarde. Elk jaar 4% van wat er dan staat. Je vermogen raakt nooit op, maar je inkomen schommelt.
• Vangrails. Je begint met een percentage, maar past je opname aan als je vermogen te ver daalt of stijgt.
• Buffer in spaargeld. Een paar jaar uitgaven op een spaarrekening, zodat je na een crash niet hoeft te verkopen.
• Deeltijdwerk in de eerste jaren. Wie in de eerste jaren nog wat bijverdient, verkleint het volgorderisico flink.

Elke aanpak heeft voor- en nadelen. Welke past, hangt af van hoeveel schommeling in je inkomen je aankunt.

De kern

De 4%-regel is een nuttig startpunt om een orde van grootte te krijgen: ongeveer 25 keer je uitgaven. Voor Nederland is hij te simpel. Box 3, kosten, valuta, volgorderisico en een lange horizon pleiten voor voorzichtigheid. AOW en pensioen werken juist in je voordeel. Lees ook de complete gids over financiële vrijheid en Beurscrashes en herstel.

De bedragen en belastingregels in dit artikel gelden voor 2026. Regels kunnen veranderen.