Wat is een ETF en wat is een indexfonds?

Een ETF is een beleggingsfonds dat je net als een aandeel op de beurs kunt kopen en verkopen. De meeste ETF's volgen een index, zoals de MSCI World of de AEX. Met één aankoop beleg je dan in alle bedrijven van die index tegelijk. Een indexfonds doet hetzelfde, maar koop je niet via de beurs. Hieronder lees je hoe beide werken, wat ze kosten en waar je op let.

Wat is een ETF precies?

ETF staat voor exchange traded fund: een fonds dat op de beurs wordt verhandeld. Het fonds verzamelt geld van veel beleggers en belegt dat volgens vaste regels, meestal door een index na te bootsen. Wijzer in geldzaken noemt het daarom ook een indextracker.

Stel dat een ETF de MSCI World volgt. Die index bevatte eind oktober 2026 1.248 bedrijven uit 23 ontwikkelde landen. Koop je één stuk van de ETF, dan bezit je indirect een heel klein stukje van al die bedrijven, in dezelfde verhouding als de index. Hoe zo'n index is opgebouwd, lees je in wat is een index.

ETF, indexfonds of actief fonds?

Indexbeleggen wordt ook passief beleggen genoemd: je probeert niet slimmer te zijn dan de markt, maar de markt zo goedkoop mogelijk te volgen. Bij actief beleggen probeert een beheerder betere aandelen te kiezen. Dat kost meer, en succes vooraf is niet zeker.

Hoe bootst een ETF een index na?

Er zijn twee manieren:

• Fysiek repliceren. Het fonds koopt de aandelen uit de index echt. Soms alle, soms een representatieve selectie. Dit is de meest voorkomende en best te begrijpen vorm.
• Synthetisch repliceren. Het fonds koopt de aandelen niet zelf, maar sluit een ruilcontract met een bank die het rendement van de index belooft. Daardoor ontstaat tegenpartijrisico: het risico dat die bank haar afspraak niet nakomt. Er gelden regels om dat risico te beperken.

Voor beginners is het vooral belangrijk dat je weet welke methode een fonds gebruikt. Dat staat in het essentiële-informatiedocument en het prospectus.

Accumulerend of uitkerend?

De bedrijven in een index keren dividend uit. Een fonds kan daar twee dingen mee doen:

• Accumulerend: het dividend wordt in het fonds opnieuw belegd. Je ontvangt niets op je rekening, maar de waarde van je stukken groeit mee.
• Uitkerend: het fonds keert het dividend uit, bijvoorbeeld per kwartaal. Je kunt het zelf opnieuw beleggen of uitgeven.

Voor de Nederlandse box 3-heffing maakt die keuze in de huidige regels weinig uit: de waarde van je bezittingen op 1 januari telt. Lees meer in box 3: belasting op spaargeld en beleggingen. Accumulerend is voor veel mensen praktischer om rendement op rendement te laten werken zonder zelf iets te doen.

Wat kost een ETF?

De AFM maakt onderscheid tussen kosten van de dienstverlening en kosten van het product. Bij een ETF kom je vooral deze tegen:

Dit zijn rekenvoorbeelden, geen gemiddelde of aanbevolen tarieven.

Tracking difference: hoe goed volgt het fonds de index?

De tracking difference is het verschil tussen het rendement van het fonds en dat van de index over een jaar. Een fonds met 0,2% lopende kosten blijft bijvoorbeeld 0,2% achter, maar soms meer of minder. Dat komt door handelskosten, belasting op dividend en extra inkomsten, zoals het uitlenen van aandelen. Fondsen publiceren dit verschil vaak in hun jaarverslag. Lees meer in de kosten van beleggen.

Hoe veilig is een ETF?

Twee soorten veiligheid zijn belangrijk:

Marktrisico. Een ETF op een brede index is goed gespreid, maar volgt de markt ook naar beneden. Daalt de index 30%, dan daalt je ETF ongeveer evenveel. Spreiding beschermt tegen het faillissement van één bedrijf, niet tegen een dalende markt. Lees spreiding.

Wat als een partij omvalt? De bezittingen van een fonds worden apart gehouden van het vermogen van de beheerder. Ook beleggingsondernemingen moeten jouw beleggingen scheiden van hun eigen vermogen, zegt de AFM. Gaat er bij een beleggingsonderneming toch iets mis, dan kan het beleggerscompensatiestelsel van DNB tot € 20.000 per belegger vergoeden. Koersverlies valt daar niet onder. Veel in Europa verkochte ETF's zijn bovendien zogeheten ucits-fondsen, die aan Europese regels voor spreiding en bewaring moeten voldoen.

Waar letten mensen op bij het vergelijken van ETF's?

Dit is geen advies over welk fonds bij jou past. Wel kijken veel beleggers naar deze punten:

1. Welke index? Alleen ontwikkelde landen, of ook opkomende markten? Eén land of de hele wereld?
2. Lopende kosten en tracking difference. Hoeveel blijft het fonds jaarlijks achter op de index?
3. Grootte van het fonds. Hele kleine fondsen worden soms opgeheven.
4. Replicatiemethode. Fysiek of synthetisch?
5. Dividend. Accumulerend of uitkerend?
6. Valuta. Het fonds kan in euro's noteren terwijl de bedrijven erin in dollars werken. Het valutarisico verdwijnt daar niet door.
7. De ISIN. Een unieke code van twaalf tekens waarmee je precies het goede fonds terugvindt.

Losse stukken en fractionele aandelen

Een ETF heeft een koers per stuk, bijvoorbeeld € 95. Wil je elke maand € 50 beleggen, dan kan dat alleen als je aanbieder fractionele aandelen aanbiedt: stukjes van een stuk. Anders spaar je een paar maanden op en koop je dan één heel stuk. Hoe periodiek inleggen werkt, lees je in periodiek beleggen.

Wil je zien hoe een vast maandbedrag in een fonds kan groeien bij verschillende rendementen? Gebruik de rente-op-rente-calculator. Het complete overzicht vind je in de gids beleggen voor beginners.